Ông Cao Đức Phát - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban thường trực Ban Kinh tế Trung ương: 6 hạn chế cơ bản của Đông Nam bộ

Những năm qua, các địa phương vùng Đông Nam Bộ phát triển ngày càng năng động, đã đạt được tốc độ tăng trưởng cao, bền vững ở nhiều lĩnh vực như điện tử, phần mềm, các dịch vụ thương mại, logistics, tài chính, viễn thông, du lịch; đã phát triển một số ngành công nghiệp mũi nhọn như: Khai thác và chế biến dầu khí, luyện cán thép, năng lượng điện, công nghệ tin học, hóa chất cơ bản, phân bón và vật liệu… làm nền tảng công nghiệp hóa của vùng và cả nước. Tuy nhiên, sự phát triển của vùng chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế, với một số hạn chế cơ bản:

Một là, vùng Đông Nam Bộ về cơ bản vẫn chưa chuyển đổi thành công sang mô hình tăng trưởng với giá trị gia tăng cao, quản trị hiện đại, trong đó hàm lượng công nghệ và tri thức đóng vai trò quyết định.

Hai là, kết cầu hạ tầng của vùng chưa theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Giao thông đuờng bộ, đường thủy, cảng biển chưa thực sự kết nối tốt, chưa hiện đại, chi phí cao; chưa hình thành hệ thống đường bộ cao tốc, đường sắt.

Ba là, chất lượng đô thị còn thấp, các khu công nghiệp chồng chéo về chức năng; các trung tâm đô thị trong vùng kém kết nối cả về giao thông, chức năng kinh tế và dịch vụ xã hội

Bốn là, chậm hình thành các trung tâm khoa học, công nghệ sáng tạo trình độ quốc tế, ít sáng chế công nghệ, đóng góp khoa học công nghệ chưa cao vào mô hình tăng trưởng.

Năm là, giữa các tỉnh, thành phố còn thiếu sự phối hợp, thậm chí cạnh tranh nhau về chính sách, hệ thống dịch vụ công... làm chậm hình thành một không gian kinh tế vùng thống nhất.

Sáu là, mặc dù có Hội đồng vùng kinh tế trọng điểm, Ban Chỉ đạo, nhưng các tổ chức này họat động kém hiệu quả do thiếu cơ chế có hiệu lực để thực thi các quyết sách được thống nhất.

TS Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam: Sáng tạo cải cách nằm sẵn trong máu thịt của “đầu tàu” Đông Nam Bộ 

Trong bức tranh chung kết nối kinh tế, liên kết vùng hay phạm vi cả nước, chúng ta hiểu về bản chất cuối cùng vẫn là sự kết nối của doanh nghiệp. Nếu ở đâu không thực hiện sự kết nối doanh nghiệp thành công là thực chất ở đó không có sự liên kết vùng. Các cơ quan chính quyền chỉ có thể tạo ra không gian kết nối, tạo ra cơ sở hạ tầng cần cho kết nối và xây dựng thể chế để thúc đẩy còn hành động kết nối cụ thể đó chính là hành động của doanh nghiệp. Khẳng định doanh nghiệp là động lực chính của sự phát triển, liên kết.

Nếu so sánh với các vùng kinh tế khác trong cả nước như miền Trung, Tây Nguyên hay ĐBSCL thì vùng Đông Nam Bộ có lợi thế hơn hẳn. Cụ thể, Đông Nam Bộ có đầu tầu rất mạnh là TP HCM đã và đang là vùng kinh tế lớn của cả nước. Có nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn đóng trụ sở tại TP HCM và bước đầu cũng đã có thể chế là có hội đồng của vùng kinh tế trọng điểm. Tuy nhiên, đối với vùng Đông Nam Bộ thì khái niệm này rộng hơn so với vùng kinh tế trọng điểm. Chính vì vậy, cho nên chúng ta sẽ phải bàn về cách vận hành của hội đồng này.

Trong lịch sử, TP HCM đã đóng vai trò “anh hai” trong nền kinh tế của cả khu vực. TP HCM đã thực sự đóng vai trò dẫn dắt khá thành công khi có nhiều mô hình đột phá cho sự phát triển. Bình Dương cũng là ví dụ điển hình của việc xây dựng mô hình kinh tế thành công đối với một thành phố công nghiệp. Những mô hình cải cách dẫn đầu Việt Nam cũng đã hình thành ở khu vực ĐNB. Tôi nghĩ rằng sự sáng tạo trong cải cách, vai trò dẫn đầu… nó nằm trong máu thịt của chính quyền và người dân khu vực này.

Hy vọng rằng với những quyết sách mới, những đột phá của TP HCM đang muốn thực hiện sẽ giúp TP phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới.

PGS-TS Trần Đình Thiên - Thành viên Tổ Tư vấn Kinh tế Thủ tướng Chính phủ, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam: Quy hoạch lại vùng trên một tầm nhìn mới

Cơ chế phân cấp, phân quyền vùng Đông Nam bộ hiện đang không hợp lý. TP HCM - trung tâm phát triển vùng, dù có đủ thế và lực (nguồn lực, trình độ và vị thế liên kết), vẫn không thể tiến vượt lên, không thể lan tỏa phát triển. Bên cạnh đó, vẫn tồn tại tình trạng chia cắt, cục bộ địa phương - vùng: xung đột lợi ích, khó phối hợp, không liên kết.

Từ thực tế trên, cần quy hoạch lại vùng trên một tầm nhìn mới. Trong đó, cần xác định lại cấu trúc Vùng của khu vực Đông Nam Bộ - Vùng Kinh tế Trọng điểm phía Nam và Vùng TP HCM. Nên quy gọn để tránh phức tạp về cơ chế, chính sách; Đề cao tư duy phát triển vùng, đặt (quy hoạch, chiến lược) phát triển từng tỉnh trong tư duy phát triển Vùng trên nền tảng và thống nhất với quy hoạch và chiến lược phát triển toàn vùng, gắn với vai trò "đầu tàu", "hạt nhân phát triển" Vùng của TP HCM; Định hướng công nghệ cao (CMCN 4.0) và hội nhập - cạnh tranh phát triển toàn cầu.

Ông Trần Du Lịch- Thành viên Tổ Tư vấn Kinh tế Chính phủ: Chưa có thể chế kinh tế vùng

Liên kết vùng cần được quy hoạch (chỗ nào làm sản xuất, chỗ nào làm nông nghiệp, chỗ nào làm cảng) trên quy mô vùng. Thực tế hiện nay, nhiều nơi mặc dù đã có quy hoạch nhưng không ai thực hiện. Vấn đề rất quan trọng là xây dựng giao thông kết nối nội vùng. Giao thông này hình thành kết nối vùng kinh tế, nối kết cả về quy hoạch và đô thị. Nếu Bình Dương, Đồng Nai không phát triển về công nghiệp, riêng TP HCM thì áp lực nhập cư rất lớn. Chúng ta phải tổ chức một thị trường lao động chung, đào tạo chung, không nên chỗ nào cũng đại học, chỗ nào cũng dạy nghề. Quan trọng nhất là liên kết để giải quyết vấn đề môi trường chung, không có chuyện nơi này phát triển lại đẩy môi trường xâm hại nơi khác. Hiện thế mạnh của vùng là "mạnh ai nấy làm". Mặc dù Nghị quyết của Đảng có nêu nhưng trên thực tế chưa có thể chế kinh tế vùng.

Ông Lê Ngọc Trung- Phó Cục trưởng Cục Công tác phía Nam (Bộ Công Thương): Xây dựng cơ sở dữ liệu của DN vùng

Hiện nay, TP HCM là một trong tâm tinh kinh tế mà nhiều nhà đầu tư nước ngoài đến đầu tư. Tuy nhiên, không phải ngành nghề nào cũng phù hợp. Theo định hướng của Chính phủ, đối với các vùng kinh tế Đông Nam Bộ, cần hình thành vùng công nghiệp lõi tại Đồng Nai, Bình Dương. Đây là những vùng thu hút các nhà đầu tư có giá trị cao. Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu trên cơ sở tập hợp thông tin của các vùng để các đoàn nhà đầu tư nước ngoài đến đây có thể dễ dàng tìm được tư liệu. Vừa qua, UBND TP HCM đã giao cho Trung tâm Xúc tiến Thương mại Đầu tư Thành phố xây dựng trung tâm cơ sở dữ liệu của các doanh nghiệp trong thành phố cũng như các tỉnh phía Nam.

Bà Trần Thị Thanh Thúy- Phó Vụ trưởng Vụ Đầu tư, Bộ Giao thông Vận tải: Cân đối nguồn lực đầu tư cho giao thông

Vùng Đông Nam Bộ là trung tâm đầu mối vận tải lớn nhất cả nước, trong thời gian qua đảm nhận khoảng 18% khối lượng vận tải hàng hóa, khoảng 23% khối lượng vận tải hành khách của cả nước. Lượng hàng thông qua cảng biển chiếm 62% cả nước và lượng hành khách thông qua các cảng hàng không chiếm 60% cả nước. Vấn đề lớn của chúng ta hiện nay là nguồn lực đầu tư cho giao thông vận tải. Để cân đối nguồn lực đầu tư, rất cần sự vào cuộc của từng địa phương, đặc biệt là địa phương lớn. Điển hình như TP HCM cũng đã chủ động trong việc huy động nguồn lực để phát triển giao thông vận tải trong khu vực TP, cũng như huy động nguồn lực tư nhân để đầu tư.

Ông Nguyễn Duy Minh- Giám đốc điều hành kiêm Chủ tịch Công ty Cổ phần Giao nhận tiếp vận quốc tế: Đông Nam Bộ đáng được quan tâm trọng điểm

Vùng kinh tế Đông Nam Bộ đã và đang hình thành các dòng hàng hóa lớn như những mạch máu chính của nên kinh tế, kết nối các cửa ngõ quốc tế như Sân bay Tân Sơn Nhất, Cảng Cát Lái, Cái Mép Thị Vải. Với vai trò là trung tâm điều phối về logistics của vùng, rất cần một cơ quan "nhạc trưởng" Vùng để có một quy hoạch tổng thể về hạ tầng giao thông vận tải, quy hoạch về hạ tầng logistics. Công tác quy hoạch thống nhất và nhất quán sẽ tối giảm những lưu thông chồng chéo lãng phí và tăng hiệu quả chi phí logistics. Một lợi thế lớn của Vùng kinh tế Đông Nam Bộ là hầu hết các công ty cung cấp dịch vụ logistics hàng đầu Việt Nam đều đặt trụ sở tại TP HCM. Ngoài ra, các Trường đại học, các cơ sở đào tạo nghề về logistics cũng đều đặt tại TP HCM. Chính vì thế, Vùng kinh tế Đông Nam Bộ xứng đáng để Chính phủ quan tâm trọng điểm và hỗ trợ các chính sách ưu tiên để Vùng có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Ông Nguyễn Ngọc Khánh- Giám đốc Vùng, kiêm Giám đốc HDbank chi nhánh Đồng Nai: Kết nối cơ hội đầu tư, tạo thị trường vốn ổn định

Diễn đàn Kinh tế Đông Nam bộ 2017 là điều kiện thuận lợi để chúng tôi tiếp cận được các nhà đầu tư và cùng hỗ trợ các nhà đầu tư về vấn đề vốn. Qua đó, ngân hàng cũng có thể xây dựng các gói sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của các nhà đầu tư.

Đồng thời, Diễn đàn là kênh để chúng ta liên kết để có thể thống nhất về chủ trương hợp tác, thống nhất định hướng phát triển. Ngoài vấn đề tương tác và tạo sự liên kết giữa các định chế tài chính và doanh nghiệp trong nước thì Diễn đàn cũng là cơ hội để chúng tôi kết nối với các nhà đầu tư nước ngoài cùng nhau tạo thị trường vốn ổn định cho Vùng Đông Nam Bộ cũng như cả nước.

Ông Ngô Trọng Nghĩa- Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Khoáng sản và Xây dựng Bình Dương: Khắc phục lỏng lẻo trong liên kết

Vấn đề quan trọng cho sự liên kết vùng là cơ chế của chúng ta còn khá lỏng lẻo, chúng ta vẫn chưa có cơ chế cụ thể, rõ ràng về mặt pháp lý để thực hiện. Theo tôi, để liên kết vùng thành công, chúng ta phải có quy định rõ ràng, người đứng đầu tổ chức này phải có đủ điều kiện để có thể điều phối hoạt động của các địa phương trong vùng. Quan trọng nhất trong liên kết vùng hiện nay là hạ tầng giao thông và hạ tầng cơ sở kinh tế kỹ thuật.

Ông Phạm Văn Kha- Giám đốc Sàn giao dịch Bất động sản Thủ Thiêm: Chiến lược từ “đầu tàu”

Theo quan điểm của tôi, liên kết vùng hiện tại vẫn chưa thực sự đồng bộ giữa các tỉnh, mạnh tỉnh nào tỉnh nấy làm. Chúng ta đã có rất nhiều hội nghị để bàn về vấn đề này nhưng từ ý tưởng đến hành động cụ thể giữa các tỉnh thành vẫn chưa cao. TP HCM phải là đầu tàu cho vùng Đông Nam bộ, ngoài việc vạch ra chiến lược thì TP HCM phải gương mẫu trong vấn đề thực thi như: kết nối cơ sở giao thông giữa các vùng trong khu vực. 

TS. Nguyễn Xuân Hải- Đại học Trung Hoa của Hồng Kông: Xây dựng thị trường tài chính

Việc kết nối cơ sở hạ tầng trong quy hoạch không gian kinh tế tổng thể là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, việc đầu tư hạ tầng ngày càng khó khăn do yêu cầu về vốn lớn, liên tục và dài hạn. Trong khi ngân sách còn eo hẹp, chịu nhiều hạn chế và không thể tiếp tục là nguồn vốn chính cho đầu tư cơ sở hạ tầng. Việc khai thông các cơ chế tài chính, tăng khả năng huy động vốn từ các nguồn ngoài nhà nước đang trở nên cấp thiết, việc xây dựng một thị trường tài chính đầy đủ cần được quan tâm hơn nữa. Chỉ khi thị trường tài chính phát triển đủ mạnh, có khả năng huy động và quản lý các nguồn vốn lớn, lúc đó áp lực đầu tư cơ sở hạ tầng bằng ngân sách nhà nước mới có thể thuyên giảm.

Ông Võ Hùng Việt- Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tây Ninh: Có hội trao đổi thị trường

Diễn đàn Kinh tế Đông Nam bộ năm 2017 là sân chơi, tạo điều kiện môi trường rất tốt cho các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp Đông Nam bộ và các doanh nghiệp tỉnh Tây Ninh để có cơ hội giao lưu, kết nối lại với nhau, cùng trao đổi sản phẩm, trao đổi ngành nghề, thị trường. Thế mạnh của Tây Ninh là mía, mì, cao su... Các sản phẩm này phù hợp cho các ngành công nghiệp thực phẩm, hóa dược...
Hiện nay, bên cạnh phát triển nông nghiệp công nghệ cao, Tây Ninh cũng đang khai thác mạnh ngành du lịch. Chúng tôi rất muốn liên kết vùng, cùng các doanh nghiệp tại TP HCM đồng hành và phát triển ngành du lịch.

Luật gia Nguyễn Ngọc Tuấn- Phó Chủ tịch Hội Xuất nhập khẩu tỉnh Đồng Nai: Tạo cơ chế chính sách đặc thù

Tại Diễn dàn lần này, các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp đã có tiếng nói, khuyến nghị về chính sách, cơ chế của liên kết vùng. Đây cũng là câu hỏi đặt ra cho doanh nghiệp, trong thế giới hội nhập doanh nghiệp phải liên kết với nhau để chúng ta cùng tiến và mạnh hơn, để tạo nên sức cạnh tranh cho doanh nghiệp. Hiện nay, vấn đề liên kết vùng chưa được luật hóa đặc biệt trong hiến pháp và các văn bản quy phạm pháp luật. Muốn phát triển liên kết vùng thì có thể tạo ra cơ chế chính sách đặc thù để các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía nam phát triển hiệu quả hơn.

Ông Lê Hoàng Công- Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Công Phát: Tìm lối đi cho các sản phẩm

Tại Diễn đàn lần này, chúng tôi rất kỳ vọng vào sự liên kết, cũng như tạo điều kiện về đường lối kinh tế. Bên cạnh đó, chúng tôi mong muốn những chuyên gia về kinh tế có thể đưa ra những đường lối, định hướng cho các ngành nghề. Cụ thể, về lĩnh vực nông nghiệp, thông qua Diễn đàn, chúng tôi tìm ra một con đường chi tiết cho sản phẩm của mình như: cà phê, hạt điều. Từ đó, chúng tôi có thể tìm được những đối tác chiến lược phù hợp. Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể chủ động đề xuất những chính sách phù hợp cho doanh nghiệp phát triển.

Ông Hoàng Văn Thành- Giám đốc sản xuất công ty Nhất Tín: Mở luồng cho DN logistics

Liên kết vùng sẽ tạo điều kiện cho các công ty logistics vận chuyển hàng hóa. Nếu cơ sở hạ tầng giao thông thông thoáng sẽ mở ra tiềm năng cho các công ty hoạt động logistics. Dự kiến, trong thời gian tới, công ty sẽ mở những kho bãi lớn tại Bà Rịa- Vũng Tàu để đón nhận lượng hàng hóa trong liên kết vùng.

Ông Phạm Lê Huy- Phó Tổng Giám đốc công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư Xây dựng cầu đường Sài Gòn: Hướng đầu tư cho DN xây dựng hạ tầng

Diễn đàn liên kết vùng hôm nay tập trung chủ yếu thảo luận về xây dựng giao thông kết nối nội vùng. Điều này sẽ tạo động lực, mở ra hướng đầu tư cho các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng.

Bạn đang đọc bài viết Diễn đàn Kinh tế Đông Nam Bộ 2017: Cơ hội tăng trưởng bền vững tại chuyên mục Thời sự của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,