Câu hỏi trên được đến từ đại biểu Nguyên Thanh Hiền (Nghệ An) trong phiên chất vấn sáng nay (17/11). Trả lời câu hỏi này, hiện nay lãi suất tín dụng tiêu dùng, đặc biệt của các công ty tài chính tiêu dùng thường cao hơn mặt bằng lãi suất cho vay sản xuất kinh doanh và cho vay lãi suất tiêu dùng các NHTM. Nguyên nhân là do thứ nhất bản chất tín dụng tiêu dùng mức độ rủi ro cao hơn loại hình cho vay khác của các chức tín dụng, vì chủ yếu đây là các khoản vay tín chấp hoặc là có tài sản giá trị bảo đảm thấp hơn so với mức vay, chi phí cũng cao hơn do là phải có mạng lưới phủ rộng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng vay. Ngoài ra, các khoản vay kỳ hạn cũng ngắn, giá trị cho vay nhỏ nên chi phí rất lớn.

Thứ hai là chi phí vốn của các công ty tài chính tiêu dùng bao giờ cũng cao hơn do đặc thù cơ cấu vốn của các công ty này là không được huy động vốn trực tiếp từ dân cư. Các công ty tài chính này chủ yếu huy động từ các tổ chức và phải huy động nguồn vốn ứng cho nên huy động vốn cao hơn.

Thống đốc cho biết, về hoạt động của các công ty tài chính tiêu dùng, thời gian qua đã có những quy định cụ thể. Hiện nay các tổ chức tín dụng và khách hàng có quyền thoả thuận về lãi suất cho vay theo quy định của pháp luật. Về văn bản pháp lý điều chỉnh những hoạt động này thì NHNN đã có ban hành thông tư quy định riêng về hoạt động tín dụng tiêu dùng của các công ty tài chính nhằm tăng cường tính minh bạch trong hoạt động cho vay cũng như lãi suất cho vay của các công ty đối với khách hàng. Đặc biệt nữa là NHNN có quy định công bố công khai lãi suất, điều kiện cho vay và ban hành quy định phương pháp tính lãi, thời gian tính lãi. Tất cả những quy định này rất minh bạch và yêu cầu các công ty về tài chính là phải minh bạch các quy định đấy.

Ngoài ra, trong công tác quản lý nhà nước về tài chính tiêu dùng, trong chương trình đề án của Chính phủ thực hiện cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng, NHNN có một nhóm riêng để tăng cường cơ cấu lại các công ty tài chính trong đấy có hoạt động  tài chính tiêu dùng và đã có lộ trình để áp dụng đồng thời yêu cầu các công ty tài chính cũng phải xây dựng phương án và cơ cấu lại cho đến năm 2020 để tổ chức thực hiện và giao cho các đơn vị của NHNN giám sát.

Công tác thanh tra đối với tài chính tiêu dùng cũng là một trong những nhiệm vụ mà trong thời gian tới NHNN sẽ tăng cường chỉ đạo các chi nhánh cũng như các đơn vị để đảm bảo hoạt động của các công ty tài chính tiêu dùng minh bạch công khai đúng các quy định pháp luật.

Thống đốc cũng trả lời câu hỏi về chương trình tín dụng đối với học sinh sinh viên khi cử tri cho rằng mức vay 1.500 nghìn đồng/ tháng/1 sinh viên như vậy chưa phù hợp và tiếp tục đề nghị nâng mức vay lên 2 triệu đồng/tháng/sinh viên?

Theo Thống đốc, đúng như ý kiến của đại biểu Hiền nói, mức cho vay vẫn chưa đáp ứng đủ các nhu cầu học tập sinh hoạt của học sinh sinh viên. NHNN tiếp thu, ghi nhận, trong điều kiện ngân sách  nhà nước còn có khó khăn việc cố gắng bố trí nguồn ngân sách nhất định cũng là quy mô khá lớn để cho vay học sinh, sinh viên của Chính phủ.

Trong thời gian tới NHNN sẽ nghiên cứu và phối hợp các Bộ ngành nghiên cứu báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét nâng mức cho vay học sinh, sinh viên. Về kéo dài thời gian trả nợ, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, người vay là học sịnh, sinh viên phải trả nợ gốc và lãi tiền vay lần đầu trước khi học sinh sinh viên có việc làm, có thu nhập nhưng không quá 12 tháng kể từ ngay kết thúc khoá học. Như vậy là học sinh sinh viên đã được ân hạn 1 năm kể từ khi kết thúc khoá học thì mới bắt đầu trả nợ gốc và lãi tiền vay,  thời hạn trả nợ bằng thời hạn phát tiền vay. Có nghĩa là học sinh sinh viên nhận tiền vay 4 năm,  thời hạn trả nợ là 4 năm, tổng thời hạn cho vay là 9 năm tính thêm 1 năm ân hạn. Khi đến kỳ hạn trả nợ cuối cùng nếu học sinh sinh viên gặp khách qua mà chưa trả được nợ thì được xem xét cho gia hạn nợ và thời gian gia hạn nợ tối đa bằng ½ thời gian trả nợ. Như vậy một học sinh sinh viên học 4 năm thì khi vay vốn ngân hàng Chính sách Xã hội thì thời hạn trả nợ nếu tính cả thời hạn được cho gia hạn tối đa là 7 năm. Đây cũng là thời gian tương đối dài để học sinh sinh viên vượt qua khó khăn.