p/Thị trường chứng khoán phái sinh cho phép nhà đầu tư có thể bán khống chứng khoán thay vì bị cấm như hiện nay ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Thị trường chứng khoán phái sinh cho phép nhà đầu tư có thể bán khống chứng khoán thay vì bị cấm như hiện nay ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Thời cơ chín muồi

Thị trường chứng khoán phái sinh được kỳ vọng sẽ hoàn thiện bức tranh tổng thể của thị trường chưnứng khoán Việt Nam sau 17 năm hình thành và phát triển. Thời điểm đã chín muồi, tuy nhiên việc triển khai vào tháng 6/2017 vẫn chưa thực hiện được và yếu tố rủi ro cũng cao hơn thị trường chứng khoán cơ sở.

Ông Dương Ngọc Tuấn Phó TGĐ Trung tâm lưu ký chứng khoán (VSD), cho rằng chúng ta đã tích lũy vừa đủ để triển khai thị trường chứng khoán phái sinh, đem lại cơ hội cho nhà đầu tư trong hoạt động giao dịch. Thị trường chứng khoán phái sinh có thể đáp ứng rất nhiều nhu cầu khác nhau của các nhà đầu tư tham gia thị trường chứng khoán.

Thứ nhất, nhu cầu phòng ngừa rủi ro. Thứ hai, kinh doanh đầu cơ dựa vào biến động giá thị trường. Thứ ba, qua nghiên cứu của VSD thì khi tham gia thị trường chứng khoán phái sinh, nhiều định chế tài chính có định mức tín nhiệm tốt hơn, ví dụ như một ngân hàng muốn cấp tín dụng cho một định chế mà họ có công cụ phòng ngừa rủi ro họ sẽ có điều khoản vay tốt hơn. Cuối cùng, thị trường chứng khoán phái sinh ra đời giúp nhà đầu tư chuyên nghiệp như công ty quản lý quỹ đa dạng hóa sản phẩm.

Ngoài ra, giá trị của thị trường chứng khoán phái sinh chịu ảnh hưởng rất lớn của thị trường chứng khoán cơ sở, giúp thị trường cơ sở sẽ phát triển hiệu quả hơn. Thị trường CKPS thể hiện kỳ vọng của NĐT nhìn nhận thị trường chứng khoán cơ sở, làm giá hàng hóa cơ sở mang tính thị trường hơn. Tại thời điểm này, chứng khoán phái sinh ra đời được nhận định sẽ hỗ trợ tích cực cho thị trường chứng khoán.

Những lưu ý với nhà đầu tư

Theo bà Nguyễn Vũ Thùy Hương – Giám đốc khối Nguồn vốn kiêm Giám đốc dự án Phái sinh công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn (SSI) – thị trường chứng khoán phái sinh vận hành giống như TTCK cơ sở, tuy nhiên có một số khác biệt.

Thứ nhất, trên thị trường cơ sở tỷ lệ margin ở mức 50-50, nhưng trên thị trường phái sinh tỷ lệ margin lên đến 80 -20 hoặc 70-30. Thứ hai, trên thị trường chứng khoán phái sinh, nhà đầu tư có thể bán tài sản khi chưa sở hữu nó, nhà đầu tư mua và bán tài sản ngay trong ngày (T+0), và theo cơ chế mark to market, nghĩa là cứ đến cuối ngày nhà đầu tư sẽ biết lỗ và lãi bao nhiêu, vì lỗ lãi được hạch toán ngay trong tài khoản. Nếu lỗ, nhà đầu tư phải nộp bổ sung thêm ký quỹ.

“Vấn đề nhà đầu tư cần lường trước là rủi ro tỷ lệ ký quỹ rất cao, có thể lỗ ngay lập tức. Vì vậy, nhà đầu tư cần nhận thức rõ về rủi ro khi tham gia thị trường. Đối với nhà đầu tư nói chung đây vừa là cơ hội vừa là rủi ro”, bà Hương cho biết thêm.

“Cơ chế của thị trường phái sinh cho phép nhà đầu tư và các bên theo dõi lãi và lỗ phát sinh hàng ngày do đó dễ kiểm soát rủi ro hơn. Bên cạnh đó, bản thân các giao dịch trên thị trường phái sinh là để hưởng chênh lệch giá và nếu có mức lãi hay lỗ thì nhà đầu tư rất nhanh chóng cân nhắc về việc nên đóng vị thế”, ông Nguyễn Anh Phong, Phó TGĐ Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) nhấn mạnh.

Cũng theo ông Phong, về lo ngại việc thao túng giá, giá sản phẩm phái sinh luôn đi sát với giá cơ sở. Đến gần ngày đến hạn thì giá trên thị trường phái sinh phải tiệm cận với giá cơ sở. Thị trường sẽ tự điều tiết theo nguyên lý vận động của nó và sự hoạt động của các nhà đầu tư.

Ngoài ra, vấn đề về rủi ro nếu như các cổ phiếu trong rổ chỉ số làm tham chiếu cho sản phẩm thị trường chứng khoán phái sinh, nếu rổ chỉ số này bao gồm cả cổ phiếu bị thao túng thì rất rủi ro. Vô hình chung những người tạo thị trường minh bạch lại cấp giấy chứng nhận cho những cổ phiếu mà nếu ở cương vị nhà đầu tư họ sẽ không bao giờ đầu tư.

“HNX đang xây dựng các rổ chỉ số mới để loại bỏ những cổ phiếu không đạt chất lượng. Sắp tới chỉ số VNX50 kết hợp cổ phiếu của 2 sàn chẳng hạn. Để đạt được bộ chỉ số tốt, chúng tôi hạn chế tác động xấu của một số cổ phiếu xấu bằng cách giảm bớt tỷ trọng trong rổ chỉ số”, ông Phong cho hay.