Trong tiến trình hội nhập nền kinh tế Việt Nam vào nền kinh tế khu vực và thế giới, các ngành sản xuất của Việt Nam, trong đó có ngành sản xuất phân bón, đã trực tiếp bị tác động với sức ép ngày càng lớn. Từ chỗ được trợ giá vận chuyển và bảo hộ bằng thuế quan đối với một số sản phẩm phân bón vào những năm trước, bắt đầu từ năm 2001 sự bảo hộ bằng thuế quan giảm dần và các sản phẩm phân bón phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt ngay trên thị trường trong nước.     

Số lượng doanh nghiệp được đánh giá của ngành Công nghiệp phân bón từ năm 2013 tới năm 2017 có xu hướng tăng từ năm 2013-2016, năm 2017 lại có xu hướng giảm từ 04 doanh nghiệp được xét năm 2013 đến 06 doanh nghiệp được xét năm 2014, 08 doanh nghiệp năm 2015, 10 doanh nghiệp năm 2016 và 07 doanh nghiệp năm 2017.

Ngành Công nghiệp phân bón trong 4 năm được phân tích thể hiện xu hướng chuyển nhóm “tích cực”, năm nào ngành này cũng có doanh nghiệp đạt ít tiêu chí chuyển lên nhóm đạt nhiều tiêu chí.

Bên cạnh đó, số lượng doanh nghiệp ngành Công nghiệp phân bón đạt được “sức khỏe lý tưởng” trung bình đều dưới 50%, tỷ lệ các chỉ tiêu tài chính “tốt lên” qua các năm cao nhất vào năm 2016 với 43,1%, thấp nhất vào năm 2014 là 32,7%. Số lượng chỉ tiêu nhiều nhất được cải thiện (được ghi nhận là “tốt lên”) của một doanh nghiệp thuộc ngành Công nghiệp phân bón qua các năm không chênh lệch nhau nhiều, đạt 15/21 chỉ tiêu năm 2014, 2017 và đạt 14/21 chỉ tiêu vào năm 2015, 2016.

Dưới đây là các chỉ số tài chính cơ bản của các doanh nghiệp thuộc ngành Công nghiệp phân bón, sử dụng số liệu 2 năm 2016 và 2017 để so sánh.

BẢNG 1. SỐ LƯỢNG DOANH NGHIỆP NGÀNH CÔNG NGHIỆP PHÂN BÓN

TT

Nhóm

Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

Nhóm không đạt

Tổng cộng

Năm 2016

1

Cả năm

368

157

132

599

1.256

2

Nhóm ngành 4

44

12

7

34

97

3

Ngành Công nghiệp phân bón

4

3

2

1

10

Năm 2017

1

Cả năm

381

248

118

554

1.301

2

Nhóm ngành 4

43

24

5

27

99

3

Ngành Công nghiệp phân bón

3

3

 

1

7

Đặc điểm và tình trạng phân bố của các chỉ số tài chính trong ngành dựa trên 6 nhóm chỉ tiêu chính là Chỉ số thanh toán, Chỉ số hiệu quả kinh doanh, Chỉ số đòn bảy tài chính, Chỉ số sinh lời, Hệ số bảo toàn vốn và Doanh thu; và 21 chỉ tiêu nhỏ nằm trong 6 nhóm chỉ tiêu chính được thể hiện ở SƠ ĐỒ 1: 6 nhóm chỉ tiêu chính, và SƠ ĐỒ 2: 21 chỉ tiêu thành phần.

Sơ đồ 1.br class=

Sơ đồ 1. Đặc điểm và tình trạng phân bố của các chỉ số tài chính trong ngành – ngành công nghiệp phân bón

Sơ đồ 2.a: Chỉ số tài chính doanh nghiệp chi tiết – đồ thị cột

Sơ đồ 2.a: Chỉ số tài chính doanh nghiệp chi tiết – đồ thị cột

Sơ đồ 2.b: Chỉ số tài chính doanh nghiệp chi tiết – đồ thị rada

Sơ đồ 2.b: Chỉ số tài chính doanh nghiệp chi tiết – đồ thị rada

Tình hình thay đổi của các doanh nghiệp trong ngành

Tình trạng “chuyển nhóm” của doanh nghiệp trong ngành nghĩa là các doanh nghiệp trong ngành đó chuyển từ nhóm đạt 2 tiêu chí sang nhóm đạt 1 tiêu chí và ngược lại. Sự chuyển nhóm được coi là tích cực nếu các doanh nghiệp chuyển từ nhóm đạt ít tiêu chí sang nhóm đạt nhiều tiêu chí; và ngược lại, sẽ bị coi là tiêu cực nếu chuyển từ nhóm đạt nhiều tiêu chí sang nhóm đạt ít tiêu chí. Tình trạng “chuyển nhóm” của các doanh nghiệp trong từng ngành được thể hiện trong BẢNG 2.

BẢNG 2. TÌNH HÌNH THAY ĐỔI VỀ SỐ LƯỢNG DOANH NGHIỆP - NGÀNH CÔNG NGHIỆP PHÂN BÓN

Ngành

Năm

Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

Nhóm không đạt

Tổng cộng

CN PHÂN BÓN

2016

4

3

2

1

10

2017

3

3

 

1

7

Tăng giảm (2017-2016)

-1

0

-2

0

-3

Đối với ngành Công nghiệp phân bón, ta thấy ngành này thể hiện xu thế chuyển nhóm tích cực do có 02 doanh nghiệp chuyển từ nhóm 2 sang nhóm 1 và 01 doanh nghiệp chuyển từ nhóm 1 sang nhóm 2. 03 doanh nghiệp chênh lệch năm 2017/2016 là do nhóm đạt chỉ tiêu có 03 doanh nghiệp không được xét.

Tình trạng “sức khoẻ” của doanh nghiệp được phản ánh qua những thay đổi về kết quả hoạt động của doanh nghiệp khi so sánh giữa 2 năm 2017-2016, thể hiện qua hiệu số giữa các chỉ số tài chính của doanh nghiệp năm 2017 so với 2016.

Tình trạng “sức khoẻ lý tưởng” của doanh nghiệp, xét từ góc độ các chỉ tiêu tài chính, được phản ánh qua hệ thống các ‘mức chuẩn tối ưu’ của các chỉ tiêu. Một sự thay đổi về chỉ số của một doanh nghiệp tiến gần đến ‘mức chuẩn tối ưu’ của chỉ tiêu đó hơn sẽ được ghi nhận là có “Tốt lên”; Ngược lại, nếu có sự thay đổi theo hướng rời xa ‘mức chuẩn tối ưu’, tình trạng sẽ được ghi nhận là “Yếu đi”. Số chỉ tiêu được xét gồm 21 chỉ tiêu cụ thể thuộc 6 nhóm chỉ tiêu tài chính. Để có thể so sánh được, doanh nghiệp được xét là những doanh nghiệp nằm trong số các doanh nghiệp đạt tiêu chí xem xét cả trong năm 2017 và 2016.

Tình trạng sức khỏe của doanh nghiệp trong ngành được thể hiện qua BẢNG 3. Tình trạng cải thiện các chỉ tiêu xét theo ngành các doanh nghiệp đạt tiêu chí và BẢNG 4. Số lượng doanh nghiệp có số chỉ tiêu tốt lên chiếm trên 50% xét theo ngành.

BẢNG 3. TÌNH TRẠNG CẢI THIỆN CÁC CHỈ TIÊU XÉT THEO NGÀNH CÁC DOANH NGHIỆP ĐẠT TIÊU CHÍ – NGÀNH CÔNG NGHIỆP PHÂN BÓN

TT

Ngành

Số lượng DN

Số chỉ tiêu

Số chỉ tiêu tốt lên

Số chỉ tiêu yếu đi

Số chỉ tiêu không đổi

Tỷ trọng các chỉ tiêu tốt lên

Tỷ trọng các chỉ tiêu yếu đi

Tỷ trọng các chỉ tiêu không đổi

1

CN PHÂN BÓN

8

168

70

96

2

41,7%

57,1%

1,2%

BẢNG 4. SỐ LƯỢNG DOANH NGHIỆP CÓ SỐ CHỈ TIÊU TỐT LÊN CHIẾM TRÊN 50%, XÉT THEO NGÀNH – NGÀNH CÔNG NGHIỆP PHÂN BÓN

TT

Ngành

Số lượng doanh nghiệp được xét

Số lượng các doanh nghiệp có số chỉ tiêu tốt lên cao hơn 50%

Số chỉ tiêu tốt lên của doanh nghiệp có số chỉ tiêu tốt lên nhiều nhất

1

CÔNG NGHIỆP PHÂN BÓN

8

2

25%

15

71%

Đối với ngành Công nghiệp phân bón:

BẢNG 3: tỷ trọng các chỉ tiêu tốt lên là 41,7%, các chỉ tiêu yếu đi là 57,1%, có 02 chỉ tiêu không đổi chiếm 1,2%.

BẢNG 4: trong 08 doanh nghiệp được xét của ngành Công nghiệp phân bón chỉ có 02 doanh nghiệp có số lượng chỉ tiêu tốt lên cao hơn 50% (chiếm 25%). Số lượng chỉ tiêu nhiều nhất được cải thiện (được ghi nhận là “tốt lên”) của một doanh nghiệp thuộc ngành Công nghiệp phân bón là 15/21 chỉ tiêu (chiếm 71%)

Sự thay đổi thứ hạng của các doanh nghiệp trong ngành

Sự thay đổi về thứ hạng của doanh nghiệp là dấu hiệu cho biết sự tiến bộ trong hoạt động của các doanh nghiệp và của một ngành qua một năm. Sự thay đổi thứ hạng doanh nghiệp trong nhóm và trong tổng số các doanh nghiệp được nghiên cứu có thể là do sự xuất hiện của các doanh nghiệp mới.

Nếu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, vị trí thứ hạng của doanh nghiệp sẽ được cải thiện (tăng bậc). Ngược lại, nếu doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả so với năm trước hay so với doanh nghiệp khác trong ngành hay trong nhóm thậm chí các doanh nghiệp mới xuất hiện, thứ hạng của doanh nghiệp sẽ hạ xuống (giảm bậc). Sự thay đổi thứ hạng của doanh nghiệp trong ngành được thể hiện qua BẢNG 5.

BẢNG 5.TÌNH HÌNH THAY ĐỔI VỀ THỨ HẠNG CỦA DOANH NGHIỆP TRONG NGÀNH XÉT THEO NHÓM TIÊU CHÍ – NGÀNH CÔNG NGHIỆP PHÂN BÓN

TT

Ngành

2017/2016

Thứ hạng nhóm

Thứ hạng ngành

Thứ hạng tổng

Đối tượng

Số DN tăng hạng

Số DN giảm hạng

Không đổi

Số DN tăng hạng

Số DN giảm hạng

Không đổi

Số DN tăng hạng

Số DN giảm hạng

Không đổi

1

CÔNG NGHIỆP PHÂN BÓN

ĐẠT 2 TIÊU CHÍ

2

2

 

3

1

 

1

3

 

ĐẠT 1 TIÊU CHÍ

 

2

 

2

   

1

1

 

So sánh số liệu ngành Công nghiệp phân bón giữa hai năm 2017 và 2016 cho thấy theo chiều hướng thay đổi là “tiêu cực” trong thứ hạng nhóm, thứ hạng tổng còn thứ hạng ngành có chiều hướng thay đổi “tích cực”.

Danh sách các doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành

Từ số liệu quy điểm theo 6 nhóm chỉ tiêu chính, ta có danh sách doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành bao gồm:

Doanh nghiệp đạt thứ hạng cao nhất trong tổng số so sánh với các doanh nghiêp trong ngành. Được thể hiện: Tên doanh nghiệp (thứ hạng doanh nghiệp trong tổng số)

Các doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất là các doanh nghiệp đạt điểm tổng hợp cao nhất theo 6 nhóm chỉ tiêu chính. Được thể hiện: Tên doanh nghiệp (điểm tổng hợp)

Dưới đây là danh sách doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành – ngành Công nghiệp phân bón:

Thứ hạng cao nhất trong tổng số

Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền (100)

Chỉ số thanh toán tốt nhất

Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền (299,79)

Chỉ số hiệu quả tốt nhất

Công ty Cổ phần Phân lân nung chảy Văn Điển (14,67)

Chỉ số đòn bẩy tốt nhất

Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền (137,41)

Chỉ số sinh lời tốt nhất

Tổng Công ty Phân bón và Hoá chất Dầu khí (457,66)

Hệ số bảo toàn vốn tốt nhất

Tổng Công ty Phân bón và Hoá chất Dầu khí (0,21)

Chỉ số doanh thu tốt nhất

Tổng Công ty Phân bón và Hoá chất Dầu khí (6,51)

 Thứ hạng của các doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành được thể hiện trong BẢNG 6.

BẢNG 6. THỨ HẠNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP ĐẠT CHỈ SỐ TỐT NHẤT XÉT THEO NGÀNH – NGÀNH CÔNG NGHIỆP PHÂN BÓN