(DĐDN) - Sau gần 30 năm nổi như cồn vì giúp Nicaragua, một nước nghèo ở châu Mỹ Latinh thắng Mỹ trong vụ kiện Mỹ tài trợ phiến quân chống lại chính quyền cánh tả, hiện nay, Luật sư Mỹ Paul Reichle đang được kỳ vọng sẽ giúp Philippines đánh bại Trung Quốc trong vụ kiện "đường lưỡi bò".

Paul-Reichler

Trưởng đoàn luật sư của Philippines Paul Reichler phát biểu trước tòa

Kiện Mỹ để bảo vệ lợi ích cao nhất của Mỹ 

Paul Reichler, công dân Mỹ, hiện là một đối tác tại công ty luật FoleyHoag (Mỹ) có lịch sử 70 năm hoạt động, và là đồng chủ tịch của ngành trọng tài và tranh chấp quốc tế. Ông còn được biết đến với vai trò là người “đại diện cho các nước nhỏ chống nước lớn” sau khi ông giúp Nicaragua, một nước nghèo ở châu Mỹ Latinh thắng Mỹ trong vụ kiện Mỹ tài trợ phiến quân chống lại chính quyền cánh tả.

Con đường đi đến chiến thắng trong vụ kiện này không hề đơn giản. Năm 1986, Nicaragua cáo buộc Mỹ tài trợ cho phe đối lập nhằm lật đổ chính quyền đảng Sandinista. Nước này còn cho rằng Mỹ đã đặt bom mìn tại các cảng và vùng biển của họ. Tòa án công lý quốc tế (ICJ) đứng về phía Nicaragua trong vụ kiện vì Mỹ đã vi phạm nhiều nguyên tắc, trong đó có "nguyên tắc cấm dùng vũ lực". Toà án yêu cầu Mỹ trả cho Nicaragua 370,2 triệu USD nhưng Washington từ chối tuân theo phán quyết này.

Ngay lập tức, Nicaragua đã kiến nghị lên Liên Hợp Quốc (UN), yêu cầu Mỹ phải tuân thủ phán quyết của ICJ, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của nhiều quốc gia khác với lập luận: "Mỹ cho mình là quốc gia tiêu biểu, là bên ủng hộ mạnh mẽ pháp trị, nhưng lại vi phạm luật quốc tế quá rõ ràng. Mỹ đang vi phạm luật quốc tế". Sự việc tiến xa đến mức Mỹ đã phải trao cho Nicaragua gói viện trợ kinh tế 500 triệu USD và đổi lại, quốc hội Nicaragua bãi bỏ điều luật yêu cầu Mỹ bồi thường thiệt hại 370,2 triệu USD. Tác giả của kết quả này chính là Reichler.

Khi được hỏi vì sao lại đại diện cho nước khác kiện chính nước mình, ông Reichler nói rằng: "Việc chính quyền tổng thống Reagan vi phạm luật pháp quốc tế với điều họ làm ở Nicaragua không chỉ là hành động sai trái mà còn đi ngược lại lợi ích quốc gia. Nó ảnh hưởng đến uy quyền của Mỹ trong vai trò lãnh đạo thế giới.  Nó làm suy yếu hệ thống luật pháp quốc tế, từ đó dung túng các quốc gia khác coi thường pháp luật mà không phải chịu trừng phạt".

"Đối với tôi, trên tất thảy, với vai trò là một công dân Mỹ, cuộc chiến này phải chấm dứt. Cuộc chiến tranh này bất hợp pháp, vô đạo đức và đi ngược lại những lợi ích cao nhất của đất nước tôi” - ông Reichler nói.

Hành động vì công lý

Từ đó, Reichler được biết đến là người "đại diện cho nước nhỏ đấu lại cường quốc". Gần ba thập kỷ sau, ông Reichler lại có mặt trong đoàn Luật sư giúp Philippines kiện "đường lưỡi bò" của Trung Quốc. "Trước tòa án hoặc trước hội đồng trọng tài, nước nhỏ, dẫu yếu thế hơn về quân sự, tài chính, thương mại vẫn có cơ hội đấu lại các quốc gia lớn mạnh hơn nhiều" - Reichler nói về vụ kiện của Philippines với Trung Quốc.

Reichler tham gia đoàn luật sư của Philippines với vai trò là trưởng đoàn sau khi chính quyền Manila tổ chức một cuộc "tìm kiếm toàn cầu" người giỏi nhất.

Paul Reichler tự tin nói: "Toàn bộ đoàn luật sư của Philippines đều tin rằng Philippines có những luận điệu chắc chắn, cả về mặt thẩm quyền thụ lý và khả năng chiến thắng". 

Khi được hỏi liệu ông có "lo lắng vì gây gấn với Trung Quốc" khi đại diện cho Philippines không, Reichler đã nhắc lại những vụ kiện trước đây và nói "tôi và các đồng nghiệp ở FoleyHoag chỉ có một sự lựa chọn: chiến đấu vì công lý hoặc tránh đối đầu với những quốc gia giàu có và hùng mạnh, những nước chúng tôi đáng nhẽ nên làm thân thay vì kiện họ, vì họ sẽ trở thành những khách hàng vô cùng tiềm năng".

"Nhưng chúng tôi trở thành luật sư để chiến đấu cho công lý, chúng tôi chưa bao giờ chần chừ khi ra quyết định này" - ông Reichler nói.

Xác định bản ngã

Philippines bắt đầu vụ kiện Trung Quốc trước tòa trọng tài đầu năm 2013 với hy vọng ngăn chặn những hành động hung hăng của Trung Quốc trong vùng đặc quyền kinh tế của quốc gia này.

Đây là lần đầu tiên Bắc Kinh bị đưa ra Tòa án Trọng tài Liên Hiệp Quốc và hành động này khiến Trung Quốc hết sức giận dữ và khăng khăng không thừa nhận vai trò của Tòa án Trọng tài.

Trước thái độ bất hợp tác của Trung Quốc, luật sư Reichler cho rằng, ngay cả khi Bắc Kinh từ chối tham gia, vụ kiện sẽ vẫn được tiến hành. Vụ kiện có thể kéo dài từ 4 – 5 năm. Hiện, Tòa án Trọng tài đã chỉ định 5 thành viên để thành lập tổ trọng tài và ấn định thời gian biểu xử lý vụ kiện. Ngày 7/7 - 13/7/2015, tòa đã nghe phiên điều trần đầu tiên của Philippines và sẽ ra quyết định tòa có thẩm quyền thụ lý hay không trong năm nay.

Khu vực "Đường lưỡi bò" bị kiện của Trung Quốc trải dài tới gần Indonesia, cách khu vực lãnh thổ phía nam Trung Quốc – đảo Hải Nam 900 hải lý. Đây là một trong những tuyên bố lãnh thổ trải dài trên một diện tích xa chưa từng có trên thế giới.

Theo ông Reichler, toàn bộ khu vực biển xung quanh đang xảy ra tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc đều liên quan tới các khối đá hoặc dải đá ngầm. Thậm chí, ngay cả khi Trung Quốc sở hữu chúng, Bắc Kinh cũng chỉ được giới hạn quyền sử dụng các nguồn tài nguyên xunh quanh.

Đối với những quần đảo, khối đá nhô trên mặt biển và dải đá ngầm nằm trong "Đường 9 đoạn", Công ước Liên Hiệp Quốc quy định nếu là hòn đảo có người sinh sống thì vùng biển cách hòn đảo 200 hải lý sẽ là vùng đặc quyền kinh tế. Nếu là khối đá, vùng đặc quyền kinh tế sẽ rộng 12 hải lý còn nếu là mỏm đá thì không được tính tới vùng đặc quyền kinh tế này.

Toàn bộ nhóm luật sư do ông Reichler dẫn đầu đang tiến hành thu thập một lượng lớn tài liệu hỗ trợ bao gồm các bức ảnh chụp từ trên không, sơ đồ hải quân, báo cáo thủy văn và nghiên cứu địa lý để chuẩn bị cho vụ kiện.

"Tôi không ở vị trí để bình luận về cách Trung Quốc sẽ phản ứng. Việc của tôi là bào chữa cho Philippines. Đây là một vụ kiện hay với tôi để giành chiến thắng hoặc không" -luật sư Reichler chia sẻ.

Công ty Chambers Global chuyên xếp hạng các công ty luật trên toàn thế giới đánh giá, Paul Reichler là một trong những luật sư hành nghề trong lĩnh vực công pháp quốc tế được tôn trọng và có kinh nghiệm vào hàng bậc nhất thế giới. Ông nằm trong một nhóm các luật sư danh tiếng dày dạn kinh nghiệm đại diện cho các quốc gia độc lập tranh kiện trước Tòa Trọng tài Quốc tế La Haye (Hà Lan), Tòa Quốc tế Luật Biển Humburg (Đức). Năm 1969, Paul Reichler tốt nghiệp bằng cử nhân loại xuất sắc trường Đại học Tufts, bang Massachusetts. Năm 1973, ông tốt nghiệp Tiến sĩ Luật loại khá trường Luật Harvard, Mỹ. Ông sử dụng hai ngôn ngữ là tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha. Luật sư Reichler đã dành cả đời đại diện cho các quốc gia nhỏ bé chống lại những cường quốc trên thế giới như phiên tòa Nicaragua chống lại Mỹ, Georgia chống lại Nga, Mauritius chống lại Anh và Bangladesh chống lại Ấn Độ.

Minh Nguyên