Toàn cảnh Hội thảo

Toàn cảnh Hội thảo "Thách thức của việc thay đổi chính sách đối với nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam" 

Những dấu hiệu tích cực

Phát biểu tại Hội thảo "Thách thức của việc thay đổi chính sách đối với nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam" do Phòng Thương mại - Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT), Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam (Amcham), phối hợp tổ chức sáng 7/12, GS. Nguyễn Mại cho biết, qua nhiều lần thay đổi chính sách và luật pháp FDI đã thu hút được nhiều nhà đầu tư trên 100 quốc gia và vùng lãnh thổ với 165 tỷ USD vốn thực hiện. Các doanh nghiệp FDI đã đóng góp 19% thu ngân sách nội địa, 19% GDP với trên 55% giá trị sản lượng công nghiệp và hơn 70% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa năm 2017.

Riêng trong năm 2016, khu vực kinh tế đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 50% giá trị sản lượng công nghiệp, trong đó dầu khí, điện tử, smartphone, mobilphone, linh kiện điện tử, thức ăn gia súc, đồ uống... có tỷ trọng cao hơn nhiều; chiếm trên 72% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Mặt hàng chủ lực là nhóm hàng chế tạo có giá trị gia tăng cao, xuất siêu khoảng 25% kim ngạch xuất khẩu của khu vực này, chẳng những bù đắp được nhập siêu của doanh nghiệp trong nước mà còn tạo ra xuất siêu gần 3 tỷ USD; đóng góp khoảng 20% thu nội địa và 20% GDP.

"Có thể thấy rằng, qua những chính sách ngày càng thông thoáng và cởi mở, các con số thống kê trên đây thể hiện quy mô vốn FDI vào nước ta ngày càng lớn, đồng thời chất lượng và hiệu quả kinh tế- xã hội của khu vực kinh tế đầu tư nước ngoài ngày càng cao hơn", GS. Nguyễn Mại cho biết.

Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp to lớn từ nguồn vốn này vẫn có những tồn tại phát sinh từ các dự án FDI, đòi hỏi cần được đánh giá, điều chỉnh. Trong đó, việc sử dụng và chuyển giao công nghệ là vấn đề cần chú ý. Số liệu từ Bộ KH-ĐT cho biết, có tới hơn 80% doanh nghiệp FDI sử dụng công nghệ trung bình của thế giới, 14% ở mức thấp và lạc hậu, chỉ có 5- 6% sử dụng công nghệ cao.

Bên cạnh đó, Chính phủ đã phân cấp toàn diện cho UBND tỉnh, thành phố về quản lý nhà nước đối với FDI. Tuy vậy một số địa phương đã tự đề ra các quy định vượt quá thẩm quyền, như miễn giảm thuế cho các dự án FDI nhiều hơn với thời hạn dài hơn các khung pháp lý mà Quốc hội đã thông qua, dẫn đến sự mất cân đối trong việc đầu tư FDI giữa các tỉnh, thành phố, gây ra việc chênh lệch vốn, phát triển kinh tế không đồng đều.

"Có thể thấy, vẫn còn một số khiếm khuyết đã nảy sinh trong quá trình thay đổi các chính sách, chủ trương thu hút FDI. Nếu Chính phủ không có những thay đổi phù hợp sẽ dễ dẫn đến tình trạng không thu hút được FDI vào những khu vực nhiều tiềm năng phát triển, gây lãng phí, thất thoát nguồn vốn", GS.TSKH. Nguyễn Mại nói.

GS. Nguyễn Mại

GS. TSKH. Nguyễn Mại

Nâng cao chất lượng thu hút FDI

Cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo ra cả cơ hội và thách thức to lớn đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, Việt Nam cần thu hút đầu tư vào các ngành dịch vụ, nhất là những ngành có lợi thế, có công nghệ và giá trị gia tăng cao, đồng thời đẩy mạnh thu hút FDI có công nghệ cao, thân thiện môi trường.

Việc tạo điều kiện và tăng cường liên kết các doanh nghiệp FDI với các doanh nghiệp trong nước là vô cùng quan trọng. "Hiện nay, các doanh nghiệp nội cần công nghệ cao, hiện đại để tái cơ cấu nền kinh tế một cách toàn diện, bền vững, tăng sức cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài. Doanh nghiệp tư nhân vẫn là động lực chính cho nền kinh tế trong nước, do đó, các chính sách của Chính phủ nên hướng tới việc liên kết doanh nghiệp trong nước và nước ngoài để hướng tới việc tăng nội lực cho doanh nghiệp trong nước", GS. Nguyễn Mại nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, cần điều chỉnh chính sách ưu đãi đối với dự án FDI theo hướng gắn với hiệu quả kinh tế- xã hội của quá trình phát triển từng vùng kinh tế, từng địa phương.

Đối với các thành phố đã phát triển như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng thì cần tập trung phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ chất lượng cao, tạo ra giá trị gia tăng lớn, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường trong nước và thị trường thế giới.

Đối với các địa phương, vùng kinh tế còn kém phát triển thì có thể lựa chọn dự án thâm dụng lao động như dệt nhuộm, may, da dày nhưng phải bảo đảm đầu tư bảo vệ môi trường. Kiên quyết không lựa chọn dự án FDI thâm dụng lao động, gây ô nhiễm môi trường, phát thải khí nhà kính.