Điểm đáng chú ý nhất của dự thảo Thông tư là Bộ Tài chính đề xuất bỏ quy định khống chế mức lãi suất tính toán trong phương án tài chính của các dự án PPP không được vượt quá 1,5 lần lãi suất trái phiếu Chính phủ.

Gỡ “nút thắt”

Theo đó, tại khoản 3 Điều 17, dự thảo Thông tư quy định: Trường hợp đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, mức lãi suất vốn vay được xác định trên cơ sở hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư được lựa chọn; trường hợp chỉ định nhà đầu tư, cấp có thẩm quyền cho phép nhà đầu tư chịu trách nhiệm quyết định mức lãi suất vốn vay trên cơ sở báo cáo nghiên cứu khả thi, hồ sơ mời thầu được cấp có thẩm quyền phê duyệt. 

theo thông tin từ Vụ Đối tác công - tư (PPP - Bộ Giao thông-Vận tải) bắt đầu từ tháng 10/2018, Bộ Giao thông-Vận tải sẽ tiến hành sơ tuyển nhà đầu tư các dự án cao tốc Bắc - Nam thực hiện bằng hình thức đối tác công - tư (PPP).

Theo thông tin từ Vụ Đối tác công - tư (PPP - Bộ Giao thông Vận tải) bắt đầu từ tháng 10/2018, Bộ Giao thông Vận tải sẽ tiến hành sơ tuyển nhà đầu tư các dự án cao tốc Bắc - Nam thực hiện bằng hình thức đối tác công - tư (PPP).

Cụ thể, căn cứ xác định mức lãi suất vốn vay trong các bước lập, phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi, hồ sơ mời thầu để cấp có thẩm quyền phê duyệt được quy định rõ tại khoản 2 Điều 17: “Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền có trách nhiệm tham khảo mức lãi suất trái phiếu Chính phủ có kỳ hạn tương ứng với thời gian hợp đồng dự án và lãi suất cho vay trung, dài hạn của các ngân hàng thương mại làm căn cứ tính toán lãi suất vốn vay trong phương án tài chính của dự án”.

Nhìn nhận vấn đề này, chuyên gia kinh tế Lưu Bích Hồ nhận xét việc áp trần lãi suất chính là “nút thắt” khiến các nhà đầu tư e ngại không muốn tham gia cùng nhà nước thực hiện các dự án công - tư. Với mỗi loại dự án PPP khác nhau như hình thức đầu tư BT, BOT, BTO, BOO... mỗi công trình thuộc từng vị trí, địa phương khác nhau sẽ có đặc thù riêng, nhà đầu tư sẽ phải tính toán mức lãi suất sao cho hài hòa, thời gian thu hồi vốn hợp lý. Vì thế không thể thống nhất, đưa ra một mẫu số chung về trần lãi suất, không thể định được lãi suất trong một nền kinh tế thị trường.

Cần cơ quan độc lập đứng lên kiểm tra, giám sát

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, quy định khống chế trần lãi suất vốn vay các dự án PPP của Bộ Tài chính bằng lãi suất trái phiếu Chính phủ trong các thông tư trước đây gặp phản ứng rất mạnh từ các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, nhà đầu tư và ngân hàng vì mức lãi suất quá thấp, chênh lệch lớn so với lãi suất thị trường (khoảng 2-3%), khiến không nhà đầu tư nào vay được vốn và các ngân hàng cũng không dám cho vay để đầu tư hạ tầng.

“Đầu tư vào cơ sở hạ tầng bằng PPP là đầu tư dài hạn, tổng vốn đầu tư cao, thời gian thu hồi vốn kéo dài, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Lãi suất huy động của các ngân hàng đã khoảng 6-7%/năm, nếu đem cho vay dài hạn với lãi suất cũng chỉ khoảng 7% là khó khả thi. Vì vậy, đến nay, Bộ Tài chính buộc phải thay đổi quy định về lãi suất vốn vay”, ông Long nói.

Tuy nhiên, ông Long cho rằng, căn cứ xác định lãi suất vốn vay bằng lãi suất cho vay trung và dài hạn của các ngân hàng thương mại trong dự thảo Thông tư của Bộ Tài chính vẫn chưa quy định rõ các ngân hàng thương mại của đối tượng nào. “Nếu là đối tượng ưu tiên cho vay thì lãi suất chắc chắn sẽ thấp, còn đối tượng vay là thương mại, lãi suất lại khác, lãi suất tính theo giá thị trường. Bây giờ, Bộ Tài chính phải quy định cụ thể lãi suất vốn vay xác định bằng lãi suất trung và dài hạn của các ngân hàng thương mại cho đối tượng nào vay, chứ không thể quy định chung chung thế được”, ông Long nói.

Trong một diễn biến khác, theo thông tin từ Vụ Đối tác công - tư (PPP - Bộ Giao thông Vận tải) bắt đầu từ tháng 10/2018, Bộ Giao thông Vận tải sẽ tiến hành sơ tuyển nhà đầu tư các dự án cao tốc Bắc - Nam thực hiện bằng hình thức đối tác công - tư (PPP).

Sau khi các dự án được phê duyệt thiết kế kỹ thuật, dự toán sẽ cập nhật hồ sơ mời thầu để tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư trong khoảng 7 tháng từ tháng 9/2019 - 3/2020.

Trong nhu cầu về đầu tư cơ sở hạ tầng của Việt Nam đang ở mức cao nhưng nguồn ngân sách hạn hẹp thì những thay đổi về mặt chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo dựng một sân chơi bình đẳng giữa nhà nước và doanh nghiệp, hài hòa lợi ích giữa nhà nước, nhà đầu tư; đồng thời, sẽ tạo ra hành lang pháp lý thống nhất, minh bạch, thông thoáng, đủ sức hấp dẫn để nhà đầu tư yên tâm tham gia các dự án PPP nói chúng và dự án đường cao tốc Bắc-Nam nói riêng.