Sáng 6/6, phiên chất vấn của Quốc hội tiếp tục với phần trả lời của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT). Ngay đầu phiên chất vấn Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho biết đã có hơn 80 chất vấn của đại biểu gửi tới Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ.

Đây là phiên chất vấn có số lượng câu hỏi nhiều nhất trong 3 ngày qua và cũng là nhiều nhất trong các kỳ chất vấn. Và có lẽ, Bộ trưởng Nhạ cũng ít nhiều hiểu được sức nóng của ngành, cũng như những “con sóng” của con thuyền “giáo dục” đang ở độ nào nên mới nhận được chất vấn kỷ lục của các Đại biểu ngay tại nghị trường. Không khó hình dung khi Bộ trưởng Nhạ chủ yếu là “hứa sẽ giải quyết”.

 

Trước vấn nạn bệnh thành tích đang có xu hướng trở lại trong giáo dục, nhiều vị Đại biểu Quốc hội đã bày tỏ băn khoăn, cũng như chất vấn Bộ trưởng về nguyên nhân, giải pháp..v..v.

Đáng chú ý là câu hỏi chất vấn của Đại biểu Bùi Thị Thuỷ (Thanh Hoá): “Giấy khen hiện nay ở nhà trường đang dần mất giá trị do việc trao tặng quá dễ, thêm vào đó tình trạng học sinh giỏi hiện nay quá nhiều. Đó là biểu hiện rõ nhất của bệnh thành tích trong giáo dục, xin Bộ trưởng cho biết nguyên nhân gốc rễ của căn bệnh này và giải pháp chữa dứt điểm nó trong thời gian tới”.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đáp: “Bệnh thành tích không phải bây giờ mới có mà đã xuất hiện từ lâu rồi. Bộ đã cố gắng nói không với bệnh thành tích. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, đây là vấn đề không chỉ dừng lại ở quy định mà còn có những yếu tố về văn hóa, thói quen… Chính đăng ký thi đua mới là gốc gác khiến thầy cô phải chạy theo thành tích, chúng tôi rất hiểu điều này. Hiện nay, bệnh thành tích vẫn đang có dấu hiệu mạnh trở lại nhưng tới đây chúng tôi sẽ làm kiên quyết. Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ đạo rất quyết liệt về vấn đề này”.

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến thành tích “ảo” của ngành, nhưng gốc rễ vẫn là chuyện “đăng ký thi đua”. Đúng là, thi đua là tốt, nhưng thi đua không thực chất dẫn tới thầy cô bị áp lực trong thi đua. Lần này cá nhân người viết và nhiều người  đồng ý với ngài Bộ trưởng khi đã chỉ ra được vấn đề.

Có thể thấy, trong các trường học, trường nào cũng có những khẩu hiệu “Tiếp tục thực hiện cuộc vận động Hai không” của Bộ với 4 nội dung “nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích. Nói không với vi phạm đạo dức nhà giáo và việc học sinh không đạt chuẩn lên lớp”.

Tuy nhiên, thực tế thì ta đang làm hoàn toàn trái ngược với khẩu hiệu này.

Chính vì Ban Giám hiệu nào chẳng muốn trường mình được đánh giá “trường ngon” nên càng cố hết sức để đạt được chỉ tiêu bằng cách gây sức ép lên giáo viên. Các thầy cô giáo cũng vì bản thân mình nên dễ dàng thỏa hiệp mà không dám tỏ rõ quan điểm. 

Trường học thường chịu áp lực từ Phòng (chỉ tiêu về các hoạt động giáo dục, về hạnh kiểm luôn được đưa ra ở mức ngất ngưởng). Phòng lại chịu áp lực từ Sở, Sở lại vô tình chịu sức ép từ hai “gọng kìm” đó là chỉ tiêu thi đua của Bộ và thành tích phát triển của địa phương. 

Thành thử, môi trường sư phạm cần trung thực hơn bao giờ hết, nhưng “cực chẳng đã” mà giáo viên phải làm vậy? Thế mới có chuyện, học sinh lớp 4,5 không viết nổi tên mình, học sinh lớp 7,8 đọc còn ê a, học sinh lớp 12 không thể giải nổi bài toán nhân chia đơn giản...

Chuyện học là thế, chuyện hạnh kiểm thì sao? Nhiều học sinh vô lễ với thầy cô, bạo hành bạn, nghỉ học không phép cả thời gian dài, quậy phá lớp học... không phải là chuyện hiếm ở các trường học hiện nay. 

Ấy thế mà, hàng năm, các báo cáo từ cấp tổ gửi lên trường, từ trường gửi về Phòng và từ Phòng lên đến Sở đều là những con số đẹp mê hồn, 100% học sinh thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ, 100% đạt về năng lực, 100% đạt về phẩm chất, 99% học sinh lên lớp thẳng hay 90% đạt hạnh kiểm tốt, 10% đạt hạnh kiểm khá...v..v.

Thực trạng này, các bậc phụ huynh  biết, thầy/cô giáo biết, Ban Giám hiệu biết và cán bộ cấp Phòng, cấp Sở Giáo dục cũng biết, nhưng tất cả đều làm ngơ và giả vờ như không biết? Để rồi, sau những con số thống kê đó thường là những câu kết luận: Chúng ta đã đạt hoặc vượt chỉ tiêu đăng ký đầu năm!

Theo nhiều chuyên gia giáo dục, để trị được “căn bệnh thành tích”, điều quan trọng nhất hiện nay chính là cần thay đổi tư duy về giáo dục và triết lý giáo dục. Trong đó, cần phải lấy quá trình tiến bộ của học sinh để mà khen thưởng chứ không phải lấy kết quả học tập mà đánh giá.

Và để chống được căn bệnh gian dối, thành tích “ảo”, đội ngũ giáo viên chính là người đi tiên phong. Bên cạnh đó, chỉ tiêu thi đua phải được xây dựng trên cơ sở thực tế, đặc thù của từng môn, từng trường, từng vùng… không để các trường cuốn vào việc chạy theo thành tích.

Thành tích là một căn bệnh được người ta nói là “trầm kha”, kéo lùi sự phát triển của ngành. Đành rằng, Bộ đã cố gắng nói không với bệnh thành tích, nhưng trong quá trình thực hiện lại  bị “nghẽn” ở một số khâu, một số nơi khiến cho nó đang có dấu hiệu mạnh trở lại.

Bộ trưởng với tư cách là tư lệnh ngành, một khi còn tâm huyết, trách nhiệm “sâu” với sự nghiệp trồng người thì phải thật sự quyết tâm hành động mới chấn chỉnh được căn bệnh này. Người dân không chờ đợi những lời hứa suông cho qua nhiệm kỳ, cũng như loay hoay với những đề án cải cách “vô bổ” đâu, thưa Bộ trưởng!

Bạn đang đọc bài viết Bộ đã cố gắng nói không với bệnh thành tích, nhưng… tại chuyên mục Tâm điểm của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,