Theo quy định, từ 1/1/2018, người lao động có hợp đồng lao động từ 1 tháng đến dưới 3 tháng được tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Chính phủ. Trong khi người lao động háo hức mong chờ thì doanh nghiệp lại “kêu khó”, đặc biệt với ngành thâm dụng nhiều lao động.

p/Sản xuất hàng xuất khẩu tại Công ty TNHH May Vinatex Hương Trà, Thừa Thiên Huế.

Sản xuất hàng xuất khẩu tại Công ty TNHH May Vinatex Hương Trà, Thừa Thiên Huế.

“Gánh nặng” chi phí

Trao đổi với DĐDN, ông Lê Tiến Trường, Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam cho rằng quy định này không khả thi. “Trong ngành dệt may, tỷ lệ nghỉ việc của lao động có hợp đồng từ 1-3 tháng rất cao. Có đến khoảng 50-60% lao động ở những tháng đầu tiên này mới chỉ đang tiến hành học nghề thì đã nghỉ việc, chưa có đóng góp gì cho doanh nghiệp”, ông Trường cho biết.

Những lao động này nghỉ việc khi chủ sử dụng lao động chưa kịp phát sổ bảo hiểm, dẫn tới hiện tượng, doanh nghiệp lại nợ sổ bảo hiểm, mất thời gian tìm người lao động để trả. Về phía người lao động ngắn hạn khi đã nghỉ việc cũng không có cơ hội để được hưởng tiếp chế độ bảo hiểm.

  “Nên chăng có cơ chế “mềm” trong quy định đóng BHXH bắt buộc đối với những ngành nghề đặc thù.

Hơn nữa, theo ông Trường, với kết cấu giá thành ngành dệt may, ngoài vấn đề nguyên liệu, thì trong 31 tỷ USD xuất khẩu, chi phí tiền lương chiếm đến hơn 5 tỷ USD, tương đương 18% tổng kim ngạch xuất khẩu là tiền lương và 3% là BHXH. Như vậy, việc tăng đóng các khoản về BHXH và tiền lương sẽ đè nặng chi phí lên doanh nghiệp ngành này, khiến giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp. “Một khi đã thấy không khả thi thì có nên làm không, hay nên tính phương án đợi tới khi người lao động đã ký hợp đồng ổn định từ 6 tháng tới 1 năm thì sẽ truy đóng nốt 3 tháng đầu”, ông Trường đề xuất.

Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam cũng kiến nghị, với nhu cầu đặc thù sử dụng lao động theo mùa vụ, nên cho phép doanh nghiệp dệt may được thuê lại lao động từ các doanh nghiệp cùng ngành vào thời điểm cao vụ.

Cần cơ chế “mềm”

Luật sư Nguyễn Thành Công- Giám đốc Cty Luật TC và cộng sự nhấn mạnh, việc quy định đóng BHXH với lao động ngắn hạn mục đích chính là nhằm quản lý các đơn vị trốn đóng. Nhưng có nhiều doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp ngành dệt may, thuỷ sản thực sự cần lao động ngắn hạn trong thời điểm cao vụ. Do đó, cơ quan quản lý cần có các biện pháp quản lý khác, ví dụ như chọn lọc các đơn vị thường xuyên gia hạn hợp đồng ngắn hạn, yêu cầu đóng BHXH với các hợp đồng này.

Trong khi đó, bà Vi Thị Hồng Minh, Phó giám đốc Văn phòng Giới sử dụng lao động, Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề xuất: “Nên chăng có cơ chế “mềm” trong quy định đóng BHXH bắt buộc đối với những ngành nghề đặc thù. Bởi chính sách mở rộng đối tượng rất nhân văn nhưng thực tế những đối tượng thường có tỉ lệ nghỉ việc cao. Với những trường hợp doanh nghiệp đã đóng BHXH nhưng khi lao động nghỉ việc không chốt sổ, cơ quan BHXH nên chăng hoàn lại khoản tiền này cho doanh nghiệp?”.

Trong khi đó, trao đổi với DĐDN, TS. Phạm Minh Huân- Nguyên Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH cũng thừa nhận: “Cái khó nằm ở việc quản lý như thế nào sau khi những lao động ngắn hạn này nghỉ việc. Cơ quan BHXH cần có cơ chế khuyến khích, chuyển những đối tượng từ BHXH bắt buộc sang tự nguyện sau khi nghỉ việc, doanh nghiệp ngừng đóng BHXH bắt buộc. Ngành bảo hiểm phải tính được các trường hợp lao động sau 1-3 tháng nghỉ việc tại doanh nghiệp thì theo dõi tiếp hay chấm dứt BHXH thế nào?”, ông Huân đặt vấn đề.