Thực tại kỹ năng trên nước Mỹ

Tại Mỹ, 20 triệu sinh viên sẽ bắt đầu học kỳ mùa thu và phần lớn trong số họ sẽ đối diện sự thật chắc chắn rằng sẽ có một khoản nợ rất nhiều trang trải cho học phí. Tương lai trở nên bất định với câu hỏi liệu rằng họ có thể trả các khoản nợ khi có được bằng tốt nghiệp trong tương lai? 

Theo nghiên cứu của Freelancing in America 2018, đăng tải vào thứ tư, các chuyên gia làm việc tự do – freelancer đánh giá cao kỹ năng làm việc. 93 % có bằng đại học 4 năm nói rằng các kỹ năng học tập được có giá trị trong công việc. Trong khi đó chỉ có 79 % nói rằng bằng cấp của họ hữu hiệu trong công việc đang thực hiện. Thêm vào nữa, 70 % số chuyên gia làm việc tự do toàn thời gian có tham gia vào các khóa đào tạo kỹ năng trong vòng 6 tháng qua trong khi đó chỉ có 49 % chuyên gia tự do bán thời gian tham gia vào các khóa học tương tự.

Khảo sát lần thứ 5 này do công ty nghiên cứu thị trường Edelman Intelligence , Up Work và Freelancer Unnion khảo sát từ 6001 chuyên gia làm việc tự do tại Mỹ.

Kết quả nghiên cứu trên đã chỉ ra những vấn đề to lớn trong thực tế. Các thay đổi công nghệ nhanh chóng cùng với chi phí ngày càng tăng cao của hệ thống giáo dục đã làm cho hệ thống giáo dục bậc cao tại Mỹ ngày càng trở thành lựa chọn rủi ro và lỗi thời. Chi phí giáo dục bậc cao ngày càng tăng dẫn tới điểm tới hạn giáo dục đầu tư khi ở đó các thu nhập tương lai từ nghề nghiệp không đủ chi trả tiền học phí đã nợ để học ra bằng cấp.

Cho tới bây giờ, Vẫn có suy nghĩ rằng bằng cấp là chứng nhận cả cuộc đời cho nghề nghiệp. Suy nghĩ đó đã tạo cảm giác an toàn giả tạo, ảo tưởng rằng công việc sẽ chỉ đòi hỏi những kiến thức kỹ năng đã có sẵn không thay đổi. Tuy nhiên thật đáng tiếc trong thực tế, suy nghĩ đó không còn đúng trong cuộc cách mạng 4.0 . Năm 2016 báo cáo của WEF đã chỉ ra rằng trong rất nhiều ngành và các quốc gia, các nghề nghiệp có nhu cầu việc làm cao không hề tồn tại 10 năm thậm chí 5 năm trước và xu hướng này có tốc độ trong tương lai. Các số liệu nghiên cứu từ Upwok cũng khẳng định xu thế thay đổi đó. Vào cuối tháng 7, trong báo cáo định kỳ hàng quý về chỉ số kỹ năng – Quarterly Skill Index đã chỉ ra rằng 70 % những kỹ năng gia tăng nhanh nhất là kỹ năng mới trong chỉ số.

Dự đoán những thay đổi như vậy sẽ tiếp diễn, WEF đã nêu ra một nghiên cứu rằng 65 % học sinh đang học cấp tiểu học sau này sẽ có các công việc hiện tại chưa tồn tại. Stephane Kasriel- giám đốc điều hành của Upwork hoàn toàn không ngạc nhiên. Cha của ông chỉ có một nghề nghiệp trong cả cuộc đời trong khi đó ông có rất nhiều công việc khác nhau. Ông nói với con của ông rằng không những các bạn trẻ có nhiều công việc trong cuộc đời mà còn có nhiều công việc trong cùng một giai đoạn. Từ tất cả những điều đó, các bạn trẻ cần phải suy nghĩ tới nhiều lựa chọn trong giáo dục thay vì chỉ dựa duy nhất vào bằng cấp đại học hay cao đẳng như bằng chứng khả năng. Các bạn trẻ cần nhiều con đường, lựa chọn để dẫn tới thành công và hy vọng trong nghề nghiệp.

Những lựa chọn giáo dục phi truyền thống

Tương lai của nghề nghiệp không phải là bằng cấp, càng ngày càng rõ nét hơn đó chính là kỹ năng. Không một tổ chức giáo dục hay một trường đại học nào ngay cả như Havard, Udacity v/v có thể giúp nghề nghiệp chúng ta bền vững trong kỷ nguyên đầy bất định của công nghệ và những đột phá – Disruption

Ở cương vị là lãnh đạo công ty công nghệ và đã từng là trưởng bộ phận công nghệ, CEO của Upwork đã tuyển dụng nhiều lập trình viên. Đối với ông , có bằng cấp trong ngành máy tính không quan trọng bằng việc họ suy nghĩ và lập trình tốt như thế nào trên thực tế. Thật sự, 20 kỹ năng có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong chỉ số kỹ năng Upwork không đòi hỏi phải có bằng cấp

Chuyên viên làm việc tự do- Freelancer – một bộ phận phát triển nhanh nhất của lực lượng lao động nhận thức rằng giáo dục không bao giờ chấm dứt. Đối với họ, giáo dục là hành trang học tập cả đời. Các doanh nghiệp lớn chú ý tới vấn đề này ngày càng nhiều. Năm ngoái PwC đã bắt đầu thử nghiệm chương trình cho phép các học sinh tốt nghiệp trung học làm việc như là nhân viên kế toán và tư vấn rủi ro. Tháng 8 này, web site tuyển dụng Glassdoor đã liệt kê 15 công ty không còn cần tới bằng cấp trong tuyển dụng bao gồm các công ty hàng đầu công nghệ như Apple, IBM, Google. Glassdoor nêu lên một sự thật có nhiều công ty đã trả lương rất tốt cho các cá nhân không theo quá trình học tập truyền thống lấy bằng cấp. Google trước đây đòi hỏi bảng điểm và điểm tổng kết trong tuyển dụng. Tuy nhiên như Laszlo Bock – người đứng đầu bộ phận tuyển dụng giải thích những yếu tố đó không đủ giá trị để tiên đoán năng lực làm việc của nhân viên. Bock đã trao đổi với tờ New York Time vài năm trước rằng tỷ lệ số nhân viên không tốt nghiệp giáo dục truyền thống đang tăng lên tại Google.

Tương ứng với xu thế trên đó là những cách khác trong giáo dục thế hệ trẻ. Nhằm đáp ứng với các nhu cầu về kỹ năng mới, các bạn trẻ thay vì học tập trong các trường học truyền thống có thể đăng ký theo học các mô hình mới như dự án, trại học tập, chủ đề hoặc kết hợp nhiều phương pháp. Các bạn trẻ cũng có thể học theo các mô hình trực tuyến như Coursera , Udemy hoặc theo chủ đề như trên Linkedin. Theo CEO của Upwork, ông không nói rằng học tập theo phương pháp truyền thống là phí tiền và thời gian cho mọi người. Tuy nhiên có một điểm quan trọng chúng ta cần chú ý tới đó là tương lai nghề nghiệp không chỉ là bằng cấp mà còn là những kỹ năng. Mọi cá nhân cần nhận thức học tập không chỉ là bằng cấp mà đó là một quá trình học tập cả đời

Câu chuyện kỹ năng tại Việt Nam

Thế giới ngày càng nhỏ bé lại và những vấn đề tại nước Mỹ đã xẩy ra tại Việt Nam với quy mô và cường độ nhỏ hơn nhưng ảnh hưởng có thể nghiêm trọng hơn. Giáo dục truyền thống ngày nay đã không thay đổi đủ nhanh để đáp ứng yêu cầu lao động đặc biệt kỹ năng. Các kỹ năng cho lao động có thể được chia ra làm hai nhóm- kỹ năng truyền thống và những kỹ năng mới quan trọng ví dụ kỹ năng làm việc số trong 5-10 năm tới.

Rõ ràng cũng như tại Mỹ, chúng ta cũng cần có ngay những lựa chọn giáo dục nhằm cung cấp đáp ứng những thay đổi nhanh chóng của lao động và áp dụng công nghệ tạo ra lực lượng lao động công nghệ mới. Nhà nước cần nhanh chóng đưa ra những quy định và chính sách thúc đẩy xã hội hóa giáo dục thế hệ trẻ càng nhanh càng tốt. Đáp ứng nhu cầu cho lao động chỉ có thể là doanh nghiệp vì nhân lực là yếu tố sống còn của họ. Các tập đoàn cần được khuyến khích miễn giảm thuế để giúp cho họ đầu tư vào giáo dục nâng cao kỹ năng hoặc kết hợp với các trường đại học truyền thống mở ra những trường đào tạo thực tế. Bên cạnh đó, cộng đồng và công nghệ cũng cần được kết hợp để tạo ra những chương trình đào tạo kỹ năng chất lượng cao giá rẻ cho hàng triệu lao động trẻ tại Việt Nam thông qua những chương trình đào tạo kỹ năng miễn phí cộng đồng. Tác giả bài viết đã có một năm thử nghiệm chương trình đào tạo kỹ năng mềm miễn phí cho sinh viên thông qua các lớp đào tạo giảng viên kỹ năng mềm , phát triển tài liệu và kết nối các nguồn lực cộng đồng để tạo ra những lớp học miễn phí cho sinh viên. Đáp ứng với những thay đổi công nghệ tốc độ triển khai là yếu tố sống còn trong giáo dục. Đào tạo kỹ năng cần phải là đề tài quan trọng nhất, cấp thiết nhất của toàn thể hệ thống giáo dục tại Việt Nam.

Bài báo lược dịch theo tác giả Stephane Kasriel CEO – Upwork trên CNBC: https://www.cnbc.com/2018/10/31/the-future-of-work-wont-be-about-degrees-it-will-be-about-skills.html