Bài học từ vụ Philippines kiện Trung Quốc

Bài học từ vụ Philippines kiện Trung Quốc

12/07/2015 6:36 Sáng

(DĐDN) – Ngày 7/7 tòa án trọng tài thường trực ở La Haye (Hà Lan) đã bắt đầu mở phiên tòa về đơn kiện của chính phủ Philippines. Đơn đề nghị tòa hủy yêu sách bao chiếm biển Đông của Trung Quốc. Phiên tòa sẽ kéo dài đến cuối tuần.

baihoctuvu6aNhiều người Philippines biểu tình phản đối hành động của Trung Quốc trên Biển Đông trước Văn phòng lãnh sự Trung Quốc ở Manila ngày 7/7

Ngày 22/1/2013, Philippines quyết định nộp đơn khởi kiện Trung Quốc ra trước Tòa Trọng tài quốc tế, được thành lập và hoạt động dựa trên các quy định trong Phụ lục VII của Công ước Liên hợp quốc vềLuật Biển năm 1982. Ngay lập tức, Trung Quốc đã trả lại đơn kiện và tuyên bố không tham gia vào vụ kiện này. Tuy nhiên, việc Trung Quốc từ chối không tham gia vào quá trình tranh tụng không làm cho vụ kiện phải dừng lại. Theo đúng quy định của Công ước, Tòa Trọng tài vẫn được thành lập và ngày 30/3/2014, Philippines đã đệ trình Bản Tranh tụng dài gần 4.000 trang lên cơ quan Trọng tài.

Trung Quốc sẽ mất rất nhiều

Trong Tuyên bố khởi kiện, Philipines yêu cầu Tòa tuyên bố yêu sách đường lười bò là không có giá trị pháp lý quốc tế cũng như yêu cầu Tòa xác định các vùng biển xung quanh các đảo và bãi nửa nổi nửa chìm. Từ đó, Philippines cũng yêu cầu Tòa tuyên Philippines có các quyền chủ quyền và quyền tài phán trong các vùng biển thuộc về nước này theo quy định của Công ước Luật biển 1982.

Việc Trung Quốc từ chối không tham gia vụ kiện thể hiện Trung Quốc đang né tránh phải xuất hiện trước một cơ quan tài phán quốc tế để giải thích và làm rõ các yêu sách mập mờ và phi lí của Trung Quốc trên biển Đông. Thái độ này cũng khẳng định một lần nữa lập trường của Trung Quốc kiên quyết giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông theo con đường song phương, loại trừ sự tham gia của bất kỳ bên thứ ba nào khác.

Tuy nhiên, việc Trung Quốc từ chối hầu tòa lại một lần nữa, khiến cho dư luận thế giới, tiếp tục nhìn Trung Quốc như một quốc gia ỷ lớn hiếp yếu và thiếu trách nhiệm trong cam kết giải quyết bất đồng bằng con đường hòa bình. Điều đó sẽ ảnh hưởng đến hình ảnh của Bắc Kinh, và dù gì thì họ cũng rất lo ngại hình ảnh của mình bị tổn hại.

Trung Quốc đã không tham gia bất kỳ giai đoạn nào trước Tòa trọng tài trong vụ kiện với Philippines. Và lẽ đương nhiên, vụ kiện càng kéo dài sẽ càng khiến dư luận quốc tế chú ý hơn đến Trung Quốc.

Khéo léo trong cách nêu vấn đề khởi kiện

Khi xem xét Tuyên bố Khởi kiện của Philipines, có thể thấy một số vấn đề mà Philipines nêu ra cũng là những vấn đề mà các nước có tranh chấp tại các vùng biển, trong đó có VN có thể học hỏi. Rõ ràng, trong các bên tranh chấp trên biển Đông, Philippines và VN là hai quốc gia thường xuyên đối mặt với các hành vi vi phạm và gây hấn nhất từ phía Trung Quốc. Cả hai cũng đều là những nước đi đầu trong việc đưa ra những biện pháp mạnh mẽ và kiên quyết để phản đối Trung Quốc trên mặt trận ngoại giao và trên thực địa.

Dưới góc độ pháp lý, việc kiện Trung Quốc ra trước cơ chế của Công ước Luật biển 1982 không hề dễ dàng. Năm 2006 Trung Quốc đã đưa ra Tuyên bố theo quy định của Công ước loại trừ thẩm quyền của Tòa Trọng tài đối với một số vấn đề tranh chấp, trong đó có phân định biển, các hoạt động chấp pháp liên quan đến nghề cá và nghiên cứu khoa học biển, hoạt động quân sự… Hơn nữa, Tòa cũng không có thẩm quyền đối với các tranh chấp liên quan đến chủ quyền, do đây là những vấn đề nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của Công ước Luật biển 1982.

Thực tế này đòi hỏi bất cứ một quốc gia nào khi muốn đưa Trung Quốc ra Toà đều phải hết sức khéo léo trong cách nêu vấn đề khởi kiện sao cho các vấn đề này không rơi vào Tuyên bố loại trừ của Trung Quốc. Philipines hiểu rất rõ vấn đề này và vì thế trong đơn kiện của mình, Philipines đã chủ động tuyên bố rằng mình không có ý định đưa các vấn đề chủ quyền hay phân định biển ra trước Toà đồng thời đã lựa chọn cách đặt câu hỏi rất khôn khéo để có thể vượt qua được rào cản pháp lý do Tuyên bố của Trung Quốc dựng nên. Đây là chiến thuật pháp lý rất hợp lý mà các nước có tranh chấp tại các vùng biển có thể học hỏi.

Thiếu tướng Lê Văn Cương
Nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược, Bộ Công an

Tags :

Bài viết đã chặn phản hồi!

Tin khác đã đăng

Theo bạn, nữ doanh nhân nào có tầm ảnh hưởng nhất?
  • 7.69%
  • 4.62%
  • 6.15%
  • 3.08%
  • 20%
  • 10.77%
  • 1.54%
  • 1.54%
  • 13.85%
  • 20%
  • 6.15%
  • 4.62%