Theo NHNN, tín dụng bằng ngoại tệ đang tăng trưởng gấp 2 lần huy động vốn bằng ngoại tệ. Tại một số TCTD, tỷ lệ cho vay bằng ngoại tệ/huy động vốn bằng ngoại tệ đã vượt 100% và tiếp tục có xu hướng tăng.

p/Giao dịch ngoại tệ tại Ngân hàng Đông Á.p/Ảnh: Thanh Tùng

Giao dịch ngoại tệ tại Ngân hàng Đông Á. Ảnh: Thanh Tùng

Lách luật để huy động ngoại tệ

Trước thực trạng này, một số khách hàng đã lợi dụng sổ tiết kiệm USD đem thế chấp tại các TCTD để vay tiền đồng, nhằm hưởng chênh lệnh lãi suất. Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, Chuyên gia tài chính ngân hàng, đây là hoạt động hoàn toàn hợp pháp. “Ngân hàng có thể sử dụng số ngoại tệ đó để cho vay. Còn việc thế chấp sổ tiết kiệm USD để vay tiền đồng, nếu phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh thì có lợi cho nền kinh tế. Tuy nhiên, số tiền đó phục vụ mua bán chứng khoán, bất động sản trên thị trường thứ cấp thì không có lợi cho nền kinh tế Việt Nam”, TS. Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh.

  Theo Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, đến hết tháng 8/2017, tín dụng ngoại tệ tăng trưởng ở mức 11,5%, cao gấp 6,7 lần so với cùng kỳ. 

Trước những khó khăn trong việc huy động vốn bằng ngoại tệ do lãi suất 0%, nhiều ngân hàng đã tìm cách "lách luật" để khuyến mãi giữ chân khách hàng. Có hai hình thức khuyến mãi mà không "phạm luật" là bốc thăm trúng thưởng và tặng thẻ cào cho khách hàng gửi tiết kiệm ngoại tệ.

TS. Nguyễn Trọng Tài – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học ngân hàng cho biết, những động thái nói trên sẽ tạo ra những cơn sóng ngầm, những cuộc đua lãi suất không lành mạnh giữa các ngân hàng thương mại và điều nguy hại hơn nữa tạo ra tâm lý kỳ vọng cho khách hàng khi gửi tiền là luôn chờ đợi các ngân hàng đưa ra một lợi ích gì đó?

“Nếu ngân hàng A đưa ra một chính sách hấp dẫn thì khách hàng sẽ rút vốn từ ngân hàng A sang ngân hàng B, tức là các ngân hàng sẽ tạo ra chính sách rút ruột của nhau. Điều này sẽ tạo ra sự bất ổn trên thị trường và ngược lại sẽ tạo ra tâm lý chờ đợi từ phía khách hàng. Do đó, rất không nên đứng cả về phía thị trường và về phía tâm lý kỳ vọng của khách hàng”, TS. Nguyễn Trọng Tài, cho biết.

Sức ép tỷ giá cuối năm

Theo Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, đến hết tháng 8/2017, tín dụng ngoại tệ tăng trưởng ở mức 11,5%, cao gấp 6,7 lần so với cùng kỳ. Trong khi đó, huy động vốn bằng ngoại tệ tăng trưởng chậm. Điều này có nguy cơ gây căng thẳng thanh khoản bằng ngoại tệ cho các TCTD.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, mức nhập siêu của Việt Nam tính chung 8 tháng là 2,13 tỷ USD. Nhập siêu cao cũng là một trong những yếu tố tác động đến tỷ giá.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, nhập siêu tăng dẫn đến nhu cầu ngoại tệ tăng cao trong khi mức thanh khoản trên thị trường ngoại tệ không cao. Chính vì thế, các ngân hàng cũng gặp khó khăn trong việc huy động USD, đặc biệt là áp dụng lãi suất bằng 0% khiến việc huy động USD không dễ dàng.

Trong khi đó, các khoản vay ngoại tệ của DN thường đáo hạn vào khoảng cuối quý 3 đến hết quý 4 hàng năm, nên nhu cầu mua ngoại tệ để hoàn trả các khoản vay cũng tăng mạnh vào những tháng cuối năm. Song song đó, nhu cầu vay ngoại tệ để nhập khẩu nguyên liệu, hàng hóa cuối năm cũng gây sức ép lên thanh khoản ngoại tệ.

Ngoài ra, còn một số yếu tố khác cũng đã và đang gây sức ép lên tỷ giá, cụ thể nguồn vốn FDI có tốc độ giải ngân khá chậm. Đến hết ngày 20/8/2017, tổng số giải ngân vốn FDI chỉ đạt 10,3 tỷ USD, chỉ tăng 5,1% so với cùng kỳ.

Một số các tổ chức tài chính nước ngoài thoái vốn khỏi một số TCTD trong nước. Chẳng hạn, HSBC đã đăng ký thoái vốn khỏi Techcombank, Standard Chartered Bank thoái vốn dần khỏi ACB và Commonwealth cũng đã hoàn tất bán lại toàn bộ mảng bán lẻ cho VIB,...

Đặc biệt, từ tháng 7/2017, các tổ chức tài chính quốc tế (WB, ADB) đã bắt đầu thắt chặt các khoản tài trợ ngoại tệ từ nguồn ODA. Trong khi đó, nguồn kiều hối về Việt Nam cũng đã giảm từ 13,2 tỷ USD năm 2015 xuống mức 9 tỷ USD vào năm 2016 và dự kiến lượng kiều hối năm 2017 cũng không cao.

Tuy nhiên, công ty chứng khoán Bảo Việt (BVSC) cho rằng, với diễn biến khá ổn định của tỷ giá trong 6 tháng đầu năm nay, sự cải thiện của quỹ dự trữ ngoại hối và dự báo không có diễn biến nào quá bất thường liên quan đến các đồng tiền chủ chốt trong giỏ tiền tệ tham chiếu trong thời gian tới, thì áp lực tỷ giá không quá căng thẳng. Theo đó, USD/VND có thể sẽ có mức tăng khoảng 2-3% cho cả năm 2017.