6 tháng đầu năm 2015 nhiều địa phương "trắng" FDI: Sự chọn lọc và bài toán quy hoạch

6 tháng đầu năm 2015 nhiều địa phương “trắng” FDI: Sự chọn lọc và bài toán quy hoạch

12/07/2015 8:17 Sáng

(DĐDN) –  Theo thông tin từ Cục Đầu tư nước ngoài, trong 6 tháng đầu năm 2015, chỉ có 42 tỉnh, thành phố có FDI, 21 địa phương còn lại không thu hút được thêm 1 đồng vốn FDI nào trong suốt nửa năm.

Suchonloc3a1Nhiều địa phương nói không với các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường mà thiếu đi những quy hoạch cụ thể để sẵn sàng thu hút các dự án FDI có điều kiện.  Ảnh: Phân xưởng nhuộm của Cty Pacific (Hải Phòng)

Rõ ràng, nếu chỉ đọc thông tin này, nhiều người sẽ rất ngạc nhiên về sự thiếu vắng dòng vốn FDI ở nhiều địa phương. Nhưng theo các chuyên gia, đây lại là một tín hiệu cho thấy, các địa phương đã bắt đầu có sự chọn lọc trong việc thu hút dòng vốn FDI

Khi địa phương dựng… “barie” với các dự án FDI

Trên thực tế, đã có thời kỳ các địa phương đua nhau tìm mọi cách để thu hút FDI bằng mọi giá, và thực tế nhiều địa phương đã phải trả giá bởi sự quá dễ dãi trong thu hút FDI. Và, hệ lụy của nó đã xảy ra, nhiều  đia phương chưa thấy lợi ích từ các dự án FDI mà thiệt hại về môi trường, gây ra những xáo trộn về an ninh trật  tự, thậm chí có dự án đăng ký xong DN bỏ của chạy lấy người đã xảy ra ở nhiều địa phương.

Hơn nữa, chủ trương thu hút các dự án FDI thân thiện môi trường, mang lại những lợi ích thực sự cho VN đã được Bộ KHĐT đưa ra trong thời gian qua. Còn nhớ, có lần  trao đổi với báo giới, ông Đỗ Nhất  Hoàng, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ KHĐT đã từng nói đại ý, đã đến lúc VN sẽ chỉ chọn lọc các dự án có công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường và tăng cường sự liên kết giữa các khu vực; các ngành, lĩnh vực tạo ra các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, sản phẩm có khả năng tham gia mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu, như công nghệ cao, cơ khí, công nghệ thông tin và truyền thông, dược, công nghiệp sinh học; công nghiệp môi trường và các ngành sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, vật liệu mới… Những dự án tiết kiệm nhiên liệu, không sử dụng nhiều lao động giá rẻ cũng sẽ được ưu tiên…

Nhắc lại chuyện này để thấy, việc thu hút FDI có chọn lọc đã là một chủ trương đúng đắn và dường như chủ trương này đang bắt đầu phát huy tác dụng ở các địa phương. Gần đây, rất nhiều địa phương đã thẳng thắn từ chối hoặc hạn chế những dự án gây ô nhiễm môi trường hoặc địa phương thấy không mang lại lợi ích kinh tế, hay giải quyết công ăn việc làm cho người lao động.

Chẳng hạn, gần đây tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã nhất quyết từ chối các dự án gây ô nhiễm môi trường như: thép, nhuộm, thuộc da, chế biến mủ cao su… ngay cả các dự án có nguy cơ như chế biến thủy sản, sản xuất sơn, sản xuất giấy… cũng năm trong diện giám sát đặc biệt.

Nhiều tỉnh thành khác như Đà Nẵng, Hải Dương… cũng nói không và đương nhiên không có trong danh mục thu hút đầu tư của tỉnh đối với các dự án thuộc các lĩnh vực kể trên. Cụ thể, TP Đà Nẵng đã không đồng ý cấp giấy phé đầu tư cho dự án lên tới 200 triệu USD của một tập đoàn Dệt may Hong Kong, TP này cũng từ chối một dự án nhuộm của một tập đoàn Hàn Quốc… Lãnh đạo TP khẳng định, để đảm bảo môi trường du lịch và phát triển bền vững, Đà Nẵng có chủ trương chỉ thu hút các dự án công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ có giá trị gia tăng cao, đặc biệt là các dự án sạch. Hay như tỉnh Thái Bình cũng đã ban hành danh mục các lĩnh vực, ngành sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường hạn chế hoặc không được chấp nhận đầu tư mới cũng như mở rộng đầu tư đầu tư trên địa bàn tỉnh, gồm: sản xuất bột giấy,  thép, thuốc lá, luyện gang…

Từ chối có chọn lọc

Rõ ràng, việc nói không với các dự án gây ô nhiễm môi trường của hàng loạt tỉnh tốt cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thay vì từ chối thẳng thừng, các địa phương nên đưa ra những điều kiện cụ thể trước khi cấp phép đầu tư.

Các quốc gia trong khu vực đang trong cuộc chạy đua thu hút dòng vốn FDI chất lượng, nếu chậm trễ, VN sẽ bỏ lỡ những cơ hội vàng trong thu hút FDI.
Thực tế đã chứng minh rằng, nếu các địa phương đưa ra các điều kiện đầu tư thì nhà đầu tư vẫn sẵn sàng thực hiện theo. Đồng Nai là một ví dụ. Trước đây, tỉnh này là một trong những địa phương đầu tiên từ chối các dự án dệt, nhuộm thì nay họ đã có sự thay đổi, các dự án này được đưa vào diện dự án đầu tư có điều kiện. Nghĩa là chỉ được cấp phép vào các khu công nghiệp khi đáp ứng đầy đủ những quy định về xử lý chất thải. Chính điều này đã khiến cho Đồng Nai trở thành một trong những “vùng trũng” trong thu hút các dự án dệt may, nhuộm và trở thành điểm sáng trong bức tranh FDI không mấy sáng sủa thời gian qua.

Hay như tỉnh Bình Dương đã quy hoạch một cụm công nghiệp để tiếp nhận các dự án dệt may có phần công đoạn nhuộm với đầy đủ hạ tầng cơ sở đáp ứng yêu cầu không gây ô nhiễm môi trường. Và đương nhiên, các DN muốn được tỉnh này cấp phép nhất thiết phải cam kết và thực hiện đầy đủ các công đoạn xử lý nước thải đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường.

Như vậy, có thể thấy, việc nhiều tỉnh thành không có các dự án FDI có nguyên nhân nói không với các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường mà thiếu đi những quy hoạch cụ thể để sẵn sàng thu hút các dự án FDI có điều kiện. Trong bối cảnh VN đang chuẩn bị tham gia vào hàng loạt FTA, AEC, đặc biệt là TPP… các chuyên gia dự báo thời gian tới, làn sóng FDI sẽ tiếp tục đổ vào VN. Trong bối cảnh đó, các địa phương cần quy hoạch cụ thể để sẵn sàng thu hút các dự án FDI có chọn lọc và có điều kiện sẽ giúp dòng vốn FDI vào VN trở lên mạnh mẽ và mang lại lợi ích cho nền kinh tế.

Cần lộ trình phù hợp

Suchonloc3a2

Ông Hong Sun – Tổng thư ký Hiệp hội DN Hàn Quốc tại VN (KorCham):

Việc chọn lọc các dự án FDI phù hợp là bước đi đúng hướng, song bây giờ chưa phải là thời điểm lựa chọn tất cả những lĩnh vực mà VN mong muốn. Hàn Quốc cũng trải qua thời gian đó, không thể một lúc bước từ một nước nông nghiệp sang công nghiệp, công nghệ cao ngay được mà cần phải có thời gian và lộ trình. Muốn có một nền công nghiệp phát triển trước hết cần có công nghiệp phụ trợ. Hiện nay, nếu không phải là những lĩnh vực có hại, hoặc phát sinh tiêu cực đến kinh tế – xã hội, thì VN nên tiếp tục đón nhận những dòng vốn đó. Tôi cho rằng, muốn thu hút được dòng vốn FDI chất lượng cao, VN nói chung và các địa phương nói riêng phải phát triển được ngành công nghiệp phụ trợ và có chính sách ưu đãi đầu tư hợp lý. Thêm vào đó, một khía cạnh quan trọng là phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Hiện có nhiều tập đoàn Hàn Quốc đang lên kế hoạch mở rộng đầu tư vào VN. Điều đáng nói là khi các tập đoàn đa quốc gia của Hàn Quốc đầu tư vào VN bao giờ cũng kéo theo các vệ tinh là các DNNVV để làm công nghiệp phụ trợ. Vì vậy, trong việc xây dựng chính sách, VN không nên chỉ quan tâm tới thu hút các DN lớn mà cần thu hút các DNNVV. Hơn nữa, VN nên ưu tiên lựa chọn những DN đa quốc gia, bởi đi cùng với họ thường là DN phụ trợ.

Tỉnh táo trong lựa chọn

Suchonloc3a3

Ông Phan Hữu Thắng – Giám đốc Trung tâm nghiên cứu về đầu tư nước ngoài, ĐHQG Hà Nội:

Chuyện cấp giấy chứng nhận đầu tư mà chưa có sự sàng lọc kỹ càng không phải là không có, thậm chí đã có thời điểm, có địa phương chấp nhận thu hút đầu tư bằng mọi giá và cái giá phải trả cho nó là rất đắt. Nhưng giờ là thời điểm chúng ta có quyền lựa chọn và có quyền nói không với các dự án không mang lại lợi ích cho quốc gia, những dự án không phù hợp với định hướng phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, những dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường… Đơn cử như, Đà Nẵng, trong nhiều năm liền, họ luôn dẫn đầu xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), đứng đầu về sẵn sàng ứng dụng công nghệ thông tin và có môi trường đầu tư khá hấp dẫn. Thế nhưng, những năm gần đây, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào thành phố này liên tục sụt giảm; năm ngoái đã giảm gần 1 nửa so với năm trước. Đến thời điểm này, tình hình thu hút đầu tư nước ngoài tại TP này vẫn chưa có dấu hiệu lạc quan. Bên cạnh những yếu tố bất lợi do kinh tế thế giới hồi phục chậm, sức mua yếu, nguyên nhân sụt giảm vốn đầu tư nước ngoài vào Đà Nẵng là do TP này chủ trương thu hút có chọn lọc. Nghĩa là họ đã từ chối nhiều dự án không bảo đảm yếu tố phát triển bền vững. Trong đó có dự án nhà máy dệt nhuộm của Tập đoàn Dệt may Hồng Kông, vốn đầu tư 200 triệu USD và một dự án của Hàn Quốc vì không bảo đảm môi trường. Dẫn chứng trên cho thấy, các địa phương giờ đây họ đã “tỉnh táo” hơn trong việc lựa chọn các dự án đầu tư FDI. Nghĩa là, những dự án gây ô nhiễm môi trường, sử dụng nhiều lao động mà không mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội nhiều cũng đều bị các địa phương cân nhắc từ chối. Điều này đang thật sự là tín hiệu tốt cho định hướng phát triển của nền kinh tế của đất nước. Quan điểm thu hút FDI của Maylaysia cho thấy, họ không phân biệt nhà đầu tư ấy đến từ nền kinh tế nào, nhà đầu tư đó lớn hay nhỏ, miễn là phù hợp với các lĩnh vực mà Maylaysia thu hút và đảm bảo tuân thủ được các yêu cầu về kinh tế, môi trường và xã hội đặt ra.

Phát triển công nghiệp hỗ trợ

Suchonloc3a4

Ông Đặng Xuân Quang – Phó Cục trưởng Cục đầu tư nước ngoài, Bộ KH- ĐT:

Thời gian tới, chúng tôi sẽ chọn lọc các dự án có công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường và tăng cường sự liên kết giữa các khu vực; các ngành, lĩnh vực tạo ra các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, sản phẩm có khả năng tham gia mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu, như công nghệ cao, cơ khí, công nghệ thông tin và truyền thông, dược, công nghiệp sinh học; công nghiệp môi trường và các ngành sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, vật liệu mới… Những dự án tiết kiệm nhiên liệu, không sử dụng nhiều lao động giá rẻ cũng sẽ được ưu tiên…

Tuy nhiên, việc thực hiện chiến lược trên không phải là dễ. Nguyên nhân, do VN đang tồn tại 2 nhóm nhà đầu tư nước ngoài. Một là, nhóm nhà đầu tư mang công nghệ tiên tiến đến. Hai là, nhóm nhà đầu tư muốn lợi dụng lao động giá rẻ của VN, mang theo những công nghệ lạc hậu hay còn gọi là “rác công nghệ”. Do đó, việc các địa phương quyết định sàng lọc dự án chuyển tiêu chí thu hút FDI từ “số lượng” sang “chất lượng” là hướng đi đúng nhưng muốn thu hút được dòng vốn FDI chất lượng cao, trước hết phải phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ và tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhà đầu tư. T.Anh, M.Thanh ghi

Quốc Anh

Tags :

Bài viết đã chặn phản hồi!

Tin khác đã đăng

Theo bạn, nữ doanh nhân nào có tầm ảnh hưởng nhất?
  • 7.69%
  • 4.62%
  • 6.15%
  • 3.08%
  • 20%
  • 10.77%
  • 1.54%
  • 1.54%
  • 13.85%
  • 20%
  • 6.15%
  • 4.62%